HL Math çok mu zor gelmeye başladı? Bırakmayı mı düşünüyorsun? Yalnız değilsin, ama acele bir karar vermek zorunda da değilsin; çoğu öğrenci bu noktadan geçiyor ve doğru bilgiyle gayet iyi bir yol buluyor.
Kısaca hatırlatayım: IB Math: Analysis and Approaches HL, daha teorik, bol cebir ve calculus ağırlıklı, yani daha soyut ve “proof” odaklı. Applications and Interpretation HL ise daha çok istatistik, veri analizi ve modelleme tarafında, günlük hayata dönük örneklerin daha sık olduğu bir ders yapısına sahip. Hangisinin “daha zor” geldiği, senin güçlü yanlarına ve hedeflediğin bölümlere göre değişiyor.
Bu yazıda HL Math bırakmanın ya da seviyesini değiştirmenin notlarına, Grade Boundary etkisine, üniversite başvurularına, Extended Essay ve Internal Assessment planlarına ve tabii ki mental sağlığına nasıl yansıyacağını birlikte konuşacağız. Yazının sonunda, ister bırak, ister devam et, çok daha sakin, bilinçli ve kendini suçlamadan bir karar verebileceğini hissedeceksin.
HL Math, adı üstünde, zaten yüksek seviye ve zorlayıcı bir ders; yani zorlanıyor olman tek başına “bırakmalıyım” anlamına gelmiyor. Burada kritik olan şey, senin yaşadığın zorluğun normal HL seviyesindeki bir mücadele mi, yoksa sınırı aşmış, sürdürülemez bir yük haline mi geldiği. Bunu anlamanın üç iyi filtresi var: notlarının Grade Boundary içindeki yeri, harcadığın gerçek emek ve mental sağlığın ile günlük hayatının ne durumda olduğu.
Bu bölümde önce notlarına objektif bakıp tabloyu netleştireceksin, sonra çalışma düzenini dürüstçe değerlendireceksin, en sonunda da bedeninin ve zihninin sana verdiği sinyalleri ciddiye alıp almaman gerektiğini göreceksin.
HL Math’te “zorlanıyorum” demek aslında çok genel bir ifade, bu yüzden önce sayılara bakmak en sağlıklısı. IB, her sınav döneminde her ders için Grade Boundary yayımlıyor. Kısaca, Grade Boundary, “kaç ham puan toplarsam 7 olur, 6 olur, 5 olur” sorusunun resmi cevabı. Yani aldığın toplam puanı, 1–7 arası IB notuna çeviren eşik değerler.
May 2025 için kabaca tablo şöyle görünüyor (AA HL ve AI HL için genel resim):
| IB Notu | Yaklaşık Yüzde Aralığı | Yorum |
|---|---|---|
| 7 | %77–79 ve üzeri | Çok yüksek performans |
| 6 | %65–76 civarı | Güçlü ve tutarlı seviyede başarı |
| 5 | %52–64 civarı | Orta-iyi, sağlam temel var |
| 4 | %37–39 civarı ve üstü | Geçer seviye, temel oturmuş |
| 3 | %26–36 civarı | Tehlikeli bölge, eksikler ciddi |
| 1–2 | %0–25 civarı | Konu ve temel çok zayıf |
Bu yüzdeler bütün sınav bileşenlerinin (Paper 1, Paper 2, Paper 3 ve Internal Assessment) toplamı üzerinden düşünülüyor. Sınavın zorluğuna göre yıl yıl küçük oynamalar olsa da, ana resim değişmiyor:
Bu tablo neyi gösteriyor?
Buradaki kritik soru şu:
Eğer cevabın evet ise, bu durum “HL zaten zor” diye geçiştirilecek bir şey olmayabilir. Bu, belki de temelde bir açık bulunduğunu, temel Math altyapının HL temposuna yetişmekte zorlandığını veya konu yoğunluğunu kaldırmakta güçlük çektiğini gösteren bir sinyal olabilir.
Öte yandan, 4 civarı alıp az çalışıyorsan, hatta 5–6 bandına dönem dönem çıkıyorsan, “HL bana göre değil” demeden önce durumunu soğukkanlı değerlendirmekte fayda var. Belki de asıl problem dersin seviyesi değil, senin şu anki çalışma sistemin.
HL Math’in “çok zor” gelmesi, çoğu zaman iki sebepten birine dayanır: ya gerçekten çok ağır bir seviye farkı vardır, ya da çalışma düzeni bu seviyeyi taşıyacak kadar sağlam değildir. İkisini ayırt edebilmek için kendi kendine biraz acımasızca ama dürüst bir öz değerlendirme yapman gerekiyor.
Kendine şu soruları yazılı olarak sorup cevaplayabilirsin:
Bu sorulara içtenlikle “çok da yapmıyorum” diye cevap veriyorsan, yaşadığın zorluk, büyük ihtimalle “normal HL zorluğu + zayıf çalışma düzeni” karışımıdır. Bu durumda:
çoğu zaman notlarını 1–2 seviye yukarı çekmeye başlar.
Bu noktada hemen “HL bırakayım, SL’e geçeyim” kararına atlamak yerine, kendine dürüstçe şu cümleyi kurman önemli: “Ben bu dersi HL seviyesinde taşıyacak çalışmayı gerçekten yaptım mı?” Eğer cevap hayırsa, en azından 4–6 haftalık bir “tam gaz deneme” süreci belirleyip, bu süreçten sonraki sonuçlara göre karar vermek çok daha sağlıklı olur.
Bir diğer büyük filtre de şu: HL Math senin için sadece “zor bir ders” mi, yoksa günlük hayatını, uykunu, duygusal dengenini bozan bir yük haline mi geldi?
Kendinde şu belirtileri gözlemliyorsan bu kısmı ciddiye alman gerekiyor:
Unutmamak gerekiyor: IB Diploma Programı sadece HL Math’ten ibaret değil. Bunun yanında:
zaten başlı başına yoğun bir paket. Bir tek dersin tüm sistemi çökertmesine izin vermemek, uzun vadede hem notlarını hem sağlığını korumak için önemli.
Eğer HL Math yüzünden:
burada artık sadece akademik bir konudan değil, mental sağlık meselesinden de bahsediyoruz. Böyle bir durumda:
açık bir şekilde konuşmak, seçenekleri masaya yatırmak çok önemli. Bazen HL’den SL’e düşmek, dışarıdan “geri adım” gibi görünse de, aslında tüm diploma sürecini daha sağlıklı ve başarıyla tamamlamanı sağlayan akıllı bir strateji olabilir.
Son kararı verirken hem tabloya (notlar ve Grade Boundary konumun), hem emeğine, hem de bedeninin ve zihninin sesine birlikte bakmak, seni duygusal bir panikten değil, dengeli bir yerden karar almaya yaklaştırır. HL Math “zor” olabilir, ama senin hayatını tamamen tüketmek zorunda değil. Buradaki amaç, seni yoran ile seni geliştiren zorluk arasındaki çizgiyi net görmek.
HL Math ile SL Math arasındaki farkı sadece “biraz daha fazla konu” gibi görmek, çoğu öğrenciyi yanlış beklentiye sokuyor. Aslında HL, aynı müfredatın büyütülmüş hali değil, bambaşka bir derinlik ve soyutluk seviyesi. Bu yüzden “HL Math çok mu ağır geldi, yoksa beklenen HL zorluğu mu?” sorusunu doğru cevaplamak için HL ve SL yapısını net kafaya oturtmak gerekiyor.
Aşağıdaki alt başlıklarda, zorlanmanın kaynağını daha net görmeni sağlayacak üç önemli farkı konuşacağız: konu derinliği ve soru tipi, çalışma yükü ve zaman baskısı, bir de AA HL ile AI HL ayrımı.
İlk net fark, konu çeşitliliğinden çok, konu derinliğinde ortaya çıkıyor. HL Math’te, SL’de gördüğün çoğu başlığı yine görüyorsun ama orada bitmiyor, üstüne ek bloklar, daha soyut kavramlar ve zorlayıcı bağlantılar geliyor.
HL Math’te seni zorlayan başlıca noktalar genelde şöyle:
optimization problemleri,rate of change soruları,proof style sorular devreye giriyor.sequence and series soruları,Binomial expansion ve kombinatorik içeren bağlantılı sorular,functions and equations problemleri,proof havasında ilerleyen sorular,Bunların üstüne bir de Paper 3 geliyor. Paper 3 sadece HL öğrencileri için var, SL öğrencileri bu sınavı hiç görmüyor. Paper 3’te:
Bu kısım, HL öğrencisinin hem sınav sürecinde hem de yıl içi çalışmalarında ekstra yük anlamına gelir. Yani HL Math sana sadece “biraz daha konu” değil, aynı zamanda:
getiriyor. “Ben SL’de fena değildim, HL neden bu kadar vurdu?” sorusunun cevabı büyük oranda burada yatıyor.
HL Math seçtiğinde, aslında otomatik olarak haftalık çalışma planına fazladan bir ders eklemiyorsun, neredeyse yarım zamanlı iş ekliyorsun. Çünkü içerik sadece ağır değil, aynı zamanda devamlı tekrar istiyor. Birkaç hafta dokunmadığın konu, çok hızlı şekilde eskiyip unutulmuş hissi verebiliyor.
Çoğu HL öğrencisi için tablo şöyle:
Past paper serileri,Tüm bu yükü, IB Diploma Programı’nın başka parçalarıyla birlikte düşünmek gerekiyor. Çünkü aynı anda:
üzerinde çalışıyorsun. HL Math, kontrol edilmezse bu paket içinde merkezdeki kara delik gibi davranıp tüm zamanı kendine çekmeye başlayabilir.
Zaman baskısının sana ne yaptığını anlamak için kendine birkaç dürüst soru sorabilirsin:
Bunların üstüne esas can alıcı soru geliyor:
“HL Math yüzünden diğer derslerde ne kadar puan kaybediyorum?”
Eğer HL Math için harcadığın ekstra emek:
toplam IB puanında aslında geriye gidiyor olabilirsin. Özellikle hedefine yönelik üniversiteler, tüm diploma puanına ve bazı kritik derslere baktığı için, stratejik olarak “bir yerde çok yorulup, üç yerde düşmek” sağlıklı bir yatırım olmayabilir.
Bu noktada, çalışma günlüğü tutmak işe yarar. Birkaç hafta boyunca:
not alırsan, “bu yük sürdürülebilir mi, yoksa programı yutuyor mu” sorusuna çok daha net cevap verebilirsin.
Her HL Math öğrencisinin sorması gereken bir soru daha var: “Ben gerçekten doğru kurs türünde miyim?” Çünkü birçok öğrenci için sorun HL seviyesi değil, AA HL mi, AI HL mi seçtiği oluyor.
Kısaca hatırlayalım:
Bu yüzden bazen yaşadığın zorluk, aslında şu soruyla açıklanabiliyor:
Böyle bir durumda, sorun HL seviyesi değil, dersin doğası olabilir. Yani “HL bana göre değil”den önce “AA HL mi, AI HL mi bana göre değil” diye bakmak daha adil olur.
Tabii burada pratik tarafı da unutmamak gerekiyor:
Bu yüzden AA HL ile AI HL arasında ciddi bir uyumsuzluk hissettiğini düşünüyorsan:
Belki de senin için en mantıklı çözüm, HL seviyesini tamamen bırakmak değil, doğru HL kursuna geçmektir. Ya da tam tersi, hem seviye hem kurs türü birlikte yeniden düşünülmelidir. Burada önemli olan, kendini suçlamadan, zevk aldığın ve yönetebildiğin matematik türünü bulmaya çalışman. HL Math ile ilişkin, senin matematikle olan uzun vadeli ilişkinin ilk provası gibi düşünebilirsin. Burada yaptığın ayar, ilerde seçeceğin bölüm ve kariyerle de çok bağlantılı olacak.
Photo by Yan Krukau
HL Math bırakma fikri, çoğu IB öğrencisinin hayatında en az bir kere ciddi ciddi düşündüğü bir karar. Bir yanda azalan stres, daha düzenli bir hayat ve diğer derslerde toparlanma ihtimali var, diğer yanda ise bazı üniversite ve bölüm kapılarının daralması riski. Bu bölümde hem bugünkü rahatlığını, hem de birkaç yıl sonraki üniversite tercihlerini aynı masaya koyup dengeli bakmana yardım edecek artı ve eksileri netleştireceğiz.
HL Math’i SL seviyesine çektiğinde ya da tamamen bıraktığında, hayatında ilk fark edeceğin şey çoğu zaman stres seviyendeki düşüş olur. Sürekli yetişmeyen ödevler, bitmeyen problem setleri ve mock exam öncesi uykusuz geceler yerine, daha yönetilebilir bir tempo yakalarsın.
Bu kararın gündelik hayata yansıyan başlıca artıları şöyle görünebilir:
Burada altını kalın çizmek gereken bir nokta var: HL bırakmak başarısızlık değildir.
Bu, “benim değerim düştü” anlamına gelmez, sadece “kendi profilime ve hedeflerime göre daha mantıklı bir strateji seçiyorum” demektir. Bunu “geri adım” değil, IB maratonunda temponu korumak için yapılmış zekice bir tempo ayarı gibi düşünebilirsin.
Öte yandan HL Math’i bıraktığında, üniversite tarafında bazı kapıların gerçek anlamda daralabileceğini bilmek önemli. Özellikle engineering, physics, mathematics, bazı computer science ve daha analitik ağırlıklı economics programları, başvuru şartlarına açıkça “Mathematics HL required” veya “strong preparation in higher-level mathematics” gibi ibareler yazar.
Örneğin:
Bu tür bölümler için tipik tablo şöyle olur:
HL Math seviyesinde hazırlığı bir “avantaj” değil, doğrudan “şart” olarak görebilir.
Bu yüzden HL’den SL’e geçmeden önce, hedefinde net ya da muhtemel olarak duran ülkelerin ve üniversitelerin admission sayfalarını, özellikle de **.edu uzantılı resmi siteleri mutlaka kendin kontrol etmelisin. Bölümün “entry requirements”, “IB requirements” veya “subject requirements” kısmında:
gibi ifadeler görüyorsan, HL’den vazgeçmek o program için şansını otomatik düşürür ya da sıfırlar.
HL’den SL’e düşmenin dolaylı etkileri de var:
Özetle, HL Math’i bırakmak “yanlış” değil, ama özellikle engineering, physics, mathematics, quantitative economics veya computer science gibi alanlara en ufak bir ilgin varsa, bu kararın uzun vadeli akademik haritanda bazı yolları kapatma ihtimali olduğunu bilerek hareket etmen gerekir. Son kararı vermeden önce, en az birkaç hedef üniversitenin resmi sayfasını inceleyip kendi gözünle okuman, sana en net resmi verir.
HL Math bırakmanın IB sisteminde TOK ya da Extended Essay puanını teknik olarak değiştirmediğini bilmek rahatlatıcı olabilir. Core points hesabı, IB tarafından ayrı bir yapı içinde hesaplanır, yani:
için aldığın puanlar birleşir ve core points tablosuna göre 0 ile 3 arasında ek puan verir. HL Math seviyeni değiştirmen, bu tablonun işleyişini doğrudan etkilemez.
Benzer şekilde, her ders için hazırladığın Internal Assessment (IA)’ler de kendi dersi içinde değerlendirilir. Math HL’den SL’e geçtiğinde:
Yani sistemsel olarak bir “puan kaybı” ya da kural değişikliği yaşamazsın.
Asıl fark, zaman ve zihinsel enerji dağılımında ortaya çıkar. HL Math’e ayırdığın yoğun saatler ve yüksek kaygı seviyesi azaldığında, genelde şu olumlu tablolar görülür:
Sonuç olarak, HL Math’i bırakmak core points’i ya da sistemsel puanlamayı değiştirmez, fakat sana zaman, odak ve zihinsel alan kazandırır. Bu alanı akıllıca kullanırsan, TOK, Extended Essay ve IA setini güçlendirip, üniversite başvuru dosyanda hem daha yüksek bir IB puanı hem de daha tutarlı bir akademik profil sunma şansın artar. Burada kilit nokta, HL’den kazandığın bu fazladan nefesi gerçekten akademik kaliteye yatırmak, sadece “rahatladım” deyip tamamen boşa harcamamaktır.
Photo by gsregvrd
HL Math bırakma ya da devam etme kararı bir anda verilecek bir şey değil, daha çok aşamalı bir süreç. Aşağıdaki adımları küçük bir check-list gibi düşünebilirsin. Her adımda kendine net sorular sor, notlar al, öğretmenlerinle konuş. Yazının önceki kısımlarında gördüğün “duygusal” tarafı da unutma ama burada biraz daha stratejik ve veri odaklı ilerleyeceğiz.
Bu kararda ilk durak, “Ben üniversitede ne okumak istiyorum?” sorusu. Henüz yüzde yüz net olman gerekmiyor ama en azından kaba bir çerçeve çizmen çok yardımcı olur.
Basitçe iki kutu düşünebilirsin:
Burada kilit nokta, “arkadaşlarım ne diyor”u değil, resmi admission sayfalarını baz almak. Özellikle ABD ve Avrupa üniversitelerinde:
gibi ifadelerin geçtiği bölümleri dikkatle okumalısın.
Örneğin, bazı üniversiteler High School Exam Credit veya IB Credit tablosunda HL ve SL Math’e nasıl baktığını açıkça yazar. University of California, Berkeley Matematik bölümü, High School Exam Credits sayfasında IB HL Math skorlarına hangi üniversite ders kredilerini verdiğini net şekilde listeliyor. Benzer şekilde, Ohio State University Matematik bölümü de AP and IB Credit sayfasında IB HL seviyelerini ayrı bir satırda gösteriyor. Bu tür tablolar, üniversitelerin “HL Math’i gerçekten ciddiye alıyor muyum?” sorusuna güzel bir dolaylı cevap verir.
Avrupa tarafında da pek çok üniversite, özellikle engineering ve mathematics programlarında “Mathematics HL required” ya da “AA HL preferred” gibi net şartlar koyuyor. Eğer hedefinde İngiltere, Hollanda, Almanya gibi ülkelerde mühendislik veya saf bilimler varsa, HL Math senin için sadece bir ders değil, kapı açan bir anahtar haline gelebilir.
Peki henüz ne okuyacağına karar veremediysen? İşte burada biraz daha temkinli olman gerekir:
HL Math’i hemen bırakmak yerine, en azından hedefini biraz daha netleştirene kadar sabırlı davranmak daha güvenli olur. Çünkü bugün SL’e geçtiğinde, iki sene sonra “keşke engineering deneseydim” dediğinde iş işten geçmiş olabilir.
Kendine şu mini listeyi sorarak başlayabilirsin:
Bu cevaplar “evet” ağırlıklıysa, HL Math’i bırakma kararında bir tık daha yavaşlamak akıllıca olur.
Kafanda her şey netleşmeden önce tek başına düşünmek yorucu olabilir. Bu yüzden ikinci adım, HL Math öğretmenin ve IB Coordinator ile dürüst ve açık bir sohbet yapmak.
Öğretmenin seni sadece sınav kağıdındaki rakamlarla değil, sınıftaki tavrınla, derse katılımınla, soruları nasıl çözdüğünle birlikte görüyor. Yani senin:
çoğu zaman senden bile daha objektif değerlendirebilir.
Konuşurken şunları masaya koymak iyi olur:
Sonra öğretmeninden açıkça şunu isteyebilirsin:
“Gerçekçi konuşalım, bu emekle ve biraz daha sistemli çalışmayla HL’de yıl sonu için 5 veya üstü görme ihtimalim var mı?”
Burada önemli olan, öğretmenin verdiği cevabı “yargı” gibi değil, bir veri noktası gibi görmen. Eğer öğretmenin:
belki de tamamen bırakmak yerine çalışma stratejini güncellemek daha doğru olabilir. Eğer tam tersi şekilde:
gibi cümleler geliyorsa, bu da HL’nin senin için aşırı maliyetli bir seçim olduğuna dair güçlü bir sinyal sayılabilir.
Sonra sıra IB Coordinator ile konuşmaya gelir. Bu görüşmede daha teknik, sistem tarafını netleştirmelisin:
Bazı okullarda HL’den SL’e geçiş için belirli bir “cut-off” tarihi vardır. Bu tarih geçilince, transcript üzerinde resmi kayıt değişmeyebilir ya da IB sistemine giriş yapılamayabilir. Bu yüzden Coordinator ile bu takvimi net bilmen çok önemli.
Ayrıca Coordinator, geçmiş yıllarda HL’den SL’e geçen öğrencilerin üniversite süreçlerini de görmüş biridir. “Şu profil öğrenciler HL bırakınca nerelere gitti?” sorusuna gerçek örneklerle cevap verebilir, bu da sana biraz gerçek hayat datası sunar.
Üçüncü adımda, artık duygudan çok somut veriye bakma zamanı. Sadece “kaç aldım?” değil, “nerede hata yaptım?” sorusuna odaklanman gerekir.
Kağıtlarını eline alıp şu ayrımı yap:
Eğer sorunun çözüm yolunu biliyor, mantığı anlıyor ama:
bu tip hatalar genelde düzenli pratik ve zaman yönetimi ile büyük oranda düzelir. Yani HL seviyesini bırakmadan önce, çalışma şeklini düzeltmeyi denemek mantıklı olabilir.
Ama soruyu eline aldığında:
burada konsept derinliği ile ciddi bir kopukluk olabilir. Bu da HL için kırmızı ışık sayılır.
Bunu bir örnekle somutlaştıralım:
Burada kendine şu soruyu dürüstçe sor:
Eğer çalışmana rağmen hiç ilerleme göremiyorsan, bu duvara çarpmış hissi tamamen psikolojik değildir, altında gerçek akademik zorlanma olabilir.
Tüm bu adımlardan sonra “Ben HL’de kalmak istiyorum” diyorsan, o zaman aynı çalışma biçimiyle devam etmek lüksün olmuyor. Karar netse, stratejiyi de net şekilde güncellemek gerekir.
Kısa ama işe yarayan bir HL Math planı şöyle olabilir:
Buradaki mesaj net: HL’de kalıyorsan, planını da HL seviyesine çıkarman gerekir. Daha az dağınık, daha çok düzenli, daha fazla exam-style soru çözmeye dayalı bir sistem kurduğunda, HL Math senden “imkansız” bir şey istemiyor. Ama “sadece derste dinleyip geçeyim” modu HL için genelde yetmiyor.
Kararın “SL’e geçmek” yönündeyse, bu da gayet saygı duyulacak ve çoğu zaman mantıklı bir tercih. Ama SL’e geçince matematik bitmiş gibi davranmak, birkaç ay sonra seni yine zor durumda bırakabilir.
Şunu netleştirerek başla: SL Math de ciddi bir ders. Özellikle:
üniversitede pek çok bölümde, hatta ekonomik düşünce ya da araştırma yöntemleri derslerinde bile karşına çıkabilir.
SL’e geçince şunlara dikkat etmek iyi olur:
Kısacası, SL’e geçmek seni “matematikten kaçan” biri yapmaz. Doğru kullanırsan, hem temel Math becerilerini koruduğun, hem de IB yolculuğunu daha az stresle ama daha yüksek toplam puanla bitirdiğin bir senaryo ortaya çıkar. Buradaki kritik detay, “rahatladım” hissini rehavete çevirmemek ve boşalan alanı bilinçli şekilde kendi lehine kullanmak.
HL Math’in zor gelmesi oldukça normal, ama herkes için en doğru karar aynı olmak zorunda değil; senin için mantıklı olan şey, üniversite hedeflerin, mental sağlığın, genel IB puanın ve günlük yaşam dengenin birlikte bakıldığında ortaya çıkan büyük resim. Grade Boundary tablosundaki yerin, Extended Essay ve Internal Assessment yükün, diğer HL derslerdeki performansın ve uykundan, sosyal hayatından ne kadar ödün verdiğin bu resmin temel parçaları gibi duruyor.
Kendini sınıftaki diğerleriyle kıyaslamak yerine, kendi ilerleme grafiğine odaklanmak, Math öğretmenin ve IB coordinator ile açıkça konuşmak ve hedeflediğin bölümlerin gerekliliklerini resmi .edu uzantılı üniversite sitelerinden bizzat kontrol etmek çok daha sağlıklı bir yol. Kararın HL’de kalmak, SL’e geçmek ya da sadece çalışma sistemini değiştirmek olsun, önemli olan diplomanı almak ve sana uygun bir üniversiteye yerleşmek, yol boyunca yaptığın ayarlamalar seni daha zayıf değil, daha bilinçli yapar.
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and