IB ESS HL Environmental Ethics: Anthropocentrism, Biocentrism, Ecocentrism
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
IB (International Baccalaureate) diploman var ve İzlanda’da üniversite okumayı mı düşünüyorsun? Güzel haber şu: İzlanda’da IB ile üniversiteye giriş mümkün. Zor kısım, “Hangi üniversite IB kabul ediyor, hangi bölüm benden ne ister, başvuruyu nasıl yaparım?” sorularında başlıyor.
Aralık 2025 itibarıyla genel tablo net olsa da, kabul şartları okuldan okula, hatta bölümden bölüme değişebiliyor. Bu yüzden en doğru bilgi her zaman üniversitenin resmi “admissions” (kabul) sayfasında. Bu yazıda IB ile başvurunun mantığını sade bir dille anlatacağım, İzlanda’daki üniversiteleri tek tek özetleyeceğim. Yazının sonunda da tüm üniversiteleri ve resmi bağlantılarını içeren bir tablo bulacaksın.
İzlanda’daki birçok lisans programı, temel şart olarak “İzlanda lise bitirme yeterliliği” kabul eder. IB Diploması da genelde bu seviyede, yani lise mezuniyetine denk bir yeterlilik gibi değerlendirilir. Ancak “IB kabul ediliyor” demek, her programa otomatik giriş var demek değildir.
Bazı programlar, IB’yi genel yeterlilik olarak kabul ederken ek koşullar isteyebilir. Örnek: belirli dersleri Higher Level (HL) almış olman, matematik veya fen temeli, ya da minimum ders notu gibi. İzlanda’nın ulusal bilgilendirme portalındaki genel çerçeveyi görmek için Study in Iceland – Admission Requirements sayfası iyi bir başlangıçtır.
Üniversiteler IB başvurularında genelde şu başlıklara bakar:
Burada kritik nokta şu: Kesin puan ve ders kombinasyonu “üniversite” kadar “program” tarafından belirlenir. Bu yüzden önce bölümünü seç, sonra program sayfasındaki giriş koşullarını kontrol et.
IB ile başvuruda evrak işi genelde zor değildir, ama aceleye gelmez. Sık istenen belgeler:
Bazı kurumlar “resmi” belge ister; mühürlü zarf, doğrulanabilir dijital kayıt veya sonuçların ilgili sistem üzerinden paylaşılması gibi. Sonuçların açıklanma tarihi ile son başvuru tarihi çakışabiliyor, bu yüzden başvuru takvimini erken kontrol etmek rahatlatır.
İzlanda küçük bir ülke, bu da üniversite sistemini daha anlaşılır yapıyor. Aralık 2025 itibarıyla lisans ve lisansüstü dereceler veren ana kurumlar sınırlı. IB ile başvururken her okulda şu sayfaları arayacaksın: “international admissions”, “admission requirements”, “apply” veya “undergraduate admissions”.
Genel bir “hangi üniversiteler var” panoraması için ülkenin resmi portalındaki Study in Iceland – Universities in Iceland sayfası da faydalı olur. Program türlerini incelemek istersen Study Programs listesine de göz atabilirsin.
University of Iceland (Háskóli Íslands), İzlanda’nın en büyük ve en bilinen üniversitelerinden biri. Genel kabul mantığı açık: Minimum şart olarak İzlanda “matriculation” düzeyi veya ona denk bir yeterlilik aranır, yabancı diplomalar da bu çerçevede değerlendirilir. Başvuruya başlamadan önce mutlaka University of Iceland – Admission requirements sayfasını incele, çünkü “ülkeye göre belge yönergeleri” ve program özelinde farklar bu sayfalarda yer alır. Daha detaylı mevzuat isteyenler için üniversitenin güncel yönetmelik sayfası da var: Regulation on admission requirements (no. 331/2022).
Reykjavik University (RU) ise daha çok teknoloji, mühendislik, iş ve hukuk gibi alanlarla öne çıkan bir kurum. IB ile başvuru yapanlar için pratik başlangıç noktası RU’nun başvuru sayfasıdır: International Admissions | Háskólinn í Reykjavík. Burada süreç, belgeler, tarihler ve başvuru kanalı netleşir. Program bazında ders ön koşulları olabileceği için, seçtiğin bölümün kendi sayfasını da ayrıca kontrol et.
Bilgiyi hızlı doğrulamak istiyorsan şu sırayla ilerle:
Bir uyarı: IB veritabanı çok işe yarar, ama her kurumda her program detayı güncel görünmeyebilir. Yerel tanıma ve denkliğe dair genel çerçeve için ENIC/NARIC Iceland – Recognition sayfası da fikir verir.
İzlanda’ya başvuruyu, uzun bir kontrol listesi gibi düşünme. Daha çok bir “hazırlık çantası” gibi: doğru belgeler, doğru tarih, doğru program koşulları. En çok hata yapılan yerler de genelde buralar.
İzlanda’da bazı programlar İngilizce, bazıları İzlandaca yürür. Bu durum aynı üniversite içinde bile değişebilir. Dil şartını anlamanın en kısa yolu, program sayfasında “language requirements” veya “language of instruction” kısmını bulmak.
İngilizce programlarda IELTS veya benzeri bir sınav istenebilir, ama her program istemez. İzlandaca programlarda ise İzlandaca yeterlilik daha belirleyicidir. “Üniversite İngilizce” diye düşünmek riskli, program dilini tek tek kontrol etmek gerekir.
Başvurular genelde belirli dönemlerde açılır, son günler kaçınca “bir form daha” ile çözülmez. Devlet üniversiteleri ile özel kurumların başvuru portalları ve değerlendirme takvimi farklı olabilir. Bazı bölümler yalnızca güz dönemi alım yapar, bazıları portfolyo veya ek sınav ister (sanat programları gibi). Bu yüzden önce takvim, sonra belge hazırlığı daha doğru bir sıradır.
Aşağıdaki tabloyu, hızlı karşılaştırma için kullanabilirsin. Notlar kısmı kısa tutuldu, çünkü asıl detay program sayfasında çıkar.
| Üniversite adı | Şehir | Tür | Resmi kabul / başvuru sayfası | Notlar |
|---|---|---|---|---|
| University of Iceland (Háskóli Íslands) | Reykjavík | Devlet | https://english.hi.is/study/apply/admission-requirements | IB genelde lise yeterliliği olarak değerlendirilir, bölüm şartları değişebilir. |
| Reykjavik University (Háskólinn í Reykjavík) | Reykjavík | Özel (kâr amacı gütmeyen) | https://www.ru.is/en/namid/um-namid/saekja-um | IB ile başvuru mümkün, program ön koşullarını kontrol et. |
| University of Akureyri (Háskólinn á Akureyri) | Akureyri | Devlet | http://english.unak.is/students/degree-seeking-students | Uluslararası başvuru yönergeleri ve belgeler sayfada yer alır. |
| Agricultural University of Iceland (Landbúnaðarháskóli Íslands) | (Kampüslere göre değişir) | Devlet | https://www.lbhi.is/study-programmes/graduate-studies/doctoral-studies | Programlara göre giriş koşulları değişebilir, uluslararası adaylar belge sürecini erken planlamalı. |
| Iceland University of the Arts (Listaháskóli Íslands) | Reykjavík | Devlet | https://www.lhi.is/ | Sanat programlarında portfolyo ve ek değerlendirme yaygındır. |
| Hólar University (Hólar) | Hólar | Devlet | https://www.holar.is/ | Program bazlı koşullar ve belge süreci değişebilir. |
| Bifröst University (Háskólinn á Bifröst) | Bifröst | Özel | https://www.bifrost.is/ | IB ile başvuru mümkündür, başvuru adımları okul sitesinden takip edilir. |
IB diplomasıyla İzlanda’da okumak gerçekçi bir hedef, çünkü IB çoğu yerde lise bitirme yeterliliği olarak kabul ediliyor. Yine de son sözü her zaman program koşulları söyler. Hızlı bir plan yap: 2-3 okul seç, program giriş şartlarını kontrol et, belge listesini erkenden hazırla, kafana takılan yerde admissions birimine e-posta at. Yukarıdaki tabloyu kullanıp seçeneklerini yan yana koyduğunda karar vermek çok daha kolaylaşır.
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and