IB Diploma Program içindeysen, IB Visual Arts Extended Essay çoğu zaman hem en heyecan verici hem de en korkutucu bileşen gibi hissettirebilir, çünkü bu sefer elinde sadece metin değil, görseller, sanat kuramı ve kişisel yorumların da iç içe geçtiği 4,000 kelimelik, oldukça ciddi bir araştırma metni var. Extended Essay (uzun araştırma makalesi), tek bir Research Question (araştırma sorusu) etrafında şekillenen, notu toplam puanını etkileyen ve Grade Boundary (not aralığı) açısından sana gerçek anlamda avantaj sağlayabilen bir çalışma olduğu için, özellikle Visual Arts alanında doğru başlangıç yapmak çok önemli hale gelir.
Visual Arts Extended Essay, History, English ya da Biology gibi daha çok metin, veri ya da deney temelli branşlardan farklı olarak, Visual Analysis (görsel çözümleme) ve Formal Analysis (biçimsel çözümleme) ağırlıklı ilerler, yani tablolar, deneyler ya da sadece edebi yorumlar yerine, sanat eserlerinin kompozisyonu, renk kullanımı, malzeme seçimi, bağlamı ve sanatçının niyetini tartışarak argüman kurman beklenir. Burada Internal Assessment (iç değerlendirme) görevlerinden farklı bir ciddiyet ve akademik dil seviyesi söz konusu olsa da, kullanılan dilin gereksiz derecede karmaşık olması beklenmez, önemli olan net, tutarlı ve sanat kuramıyla beslenen bir anlatım kurup, görsellerle desteklenmiş güçlü bir yorum sunmandır.
Bu yazı, yüksek band hedefleyen bir Visual Arts Extended Essay yazarı olarak, Research Question seçimi aşamasından planlamaya, görsel ve yazılı kaynaklarla araştırma yapmaktan mantıklı bir yapı kurmaya ve güncel 20 adet Research Question örneğine kadar, sana adım adım yol göstermek için hazırlandı. Burada amacımız, 4,000 kelime sınırı içinde odaklı kalan, görsel analizi merkezine alan, IB kriterleriyle uyumlu ve Grade Boundary çizgisinde seni güvenli tarafa taşıyabilecek bir essay tasarlamana yardımcı olmak, böylece hem sanat pratiğine hem de akademik profiline gerçekten yakışan bir çalışma ortaya koymanı sağlamak olacak.
IB Visual Arts Extended Essay yazarken elinde harika bir fikir ve güçlü bir Research Question olabilir, ama formatı ve kriterleri net bilmeden yüksek band görmek zorlaşıyor. Bu bölümde, hem yapıyı hem de IB’nin senden tam olarak ne beklediğini netleştirip, Extended Essay’i “sanatsal ama dağınık bir metin” olmaktan çıkarıp, akademik olarak tutarlı bir çalışmaya dönüştürelim.
Önce en kritik kural ile başlayalım: maksimum 4,000 kelime. Bu sınır sadece “tavsiye” değil, gerçek bir üst sınır, dolayısıyla planlama yaparken her paragrafı bilinçli kullanman gerekiyor. Kapak, içerik sayfası, dipnotlar, kaynakça ve Appendix çoğunlukla kelime sayımına dahil edilmez, ama gövde metindeki tüm cümleler hesaba katılır.
Visual Arts Extended Essay için IB formatı genel olarak şu bölümlerden oluşur:
Kelime dağılımı planlarken kabaca şu oranlar sana iyi bir iskelet sunar:
Görseller Visual Arts için hayati, ancak IB, görsellerin “süs” olarak kullanılmasını istemiyor. Yani:
Örneğin yalnızca bir tablonun fotoğrafını koyup “Figure 3’te görüldüğü gibi” deyip geçersen, bu ne kriterleri ne de akademik yaklaşımı tatmin eder. Bunun yerine, kompozisyon, renk paleti, ışık, malzeme, bağlam ve sanatçının niyeti üzerine somut yorumlar ekleyerek görselleri argümanın kalbine yerleştirmen beklenir. Visual Arts’a özgü bu entegrasyonun daha sistemli bir örneğini farklı okulların paylaştığı EE rehberlerinde ve Visual Arts’a dair kaynaklarda görebilirsin; örneğin The Art of Education University’nin IB Visual Arts yazıları format ve beklentileri anlamak için iyi bir tamamlayıcı olabilir.
Extended Essay notun, toplamda 5 ana kriter üzerinden veriliyor ve her bir kriter Grade Boundary içinde seni yukarı ya da aşağı çekebiliyor. Visual Arts bağlamını aklında tutarak bu kriterleri tanımlamak, yazarken hangi hamlenin neye hizmet ettiğini görmeni kolaylaştırır.
A (Focus and Method)
Bu kriter, Research Question’ın ne kadar net, odaklı ve Visual Arts disiplinine uygun olduğunu ölçer. Ayrıca kullandığın kaynak türleri, seçtiğin case study eserler ve uyguladığın araştırma yönteminin (formal analysis, comparative visual analysis, archival research vb.) bu soruya ne kadar mantıklı hizmet ettiğine bakar. Örneğin “Frida Kahlo’nun otoportrelerinde kimlik inşası” gibi spesifik bir soru ile 3–4 iyi seçilmiş eser üzerinde derinlemesine formal ve kontekst analizi yapmak, Criterion A’yı destekler.
B (Knowledge and Understanding)
Burada sanat kuramı, sanat tarihi, sanat akımları ve görsel dil bilgisini ne kadar doğru ve yerinde kullandığın değerlendirilir. Kavramları sadece isim isim saymak değil, doğru tanımlarla, doğru döneme ve sanatçıya bağlayarak kullanman beklenir. Örneğin “Surrealism”, “Mexican Muralism”, “color field” gibi kavramları doğru tanımlarla, sanatçının pratiğiyle ilişkilendirerek kullanırsan bu kriterde güçlenirsin.
C (Critical Thinking)
Sadece “eser betimlemek” Criterion C’de yüksek band için yeterli olmaz. Eserleri karşılaştırman, benzerlik ve farklılıkları tartman, sanatçının niyetini sorgulaman, görsel unsurları bağlam ve izleyici etkisi ile ilişkilendirmen beklenir. Örneğin iki farklı çağda yapılmış benzer temalı işler üzerinden kompozisyon ve sembolizm karşılaştırması yapmak, eleştirel düşünmeni somutlaştırır.
D (Presentation)
Essay’in mantıklı bir yapıda mı, başlıklar ve alt başlıklar net mi, görseller doğru numaralandırılmış ve metin içinde atıfla mı kullanılmış, alıntılar ve referanslar tutarlı mı, bu kriter bunlara bakar. Figures için “Figure 1, Figure 2” gibi numaralandırmalar, altına sanatçı, eser adı, tarih, teknik ve kaynak eklemen, ardından metin içinde “(see Figure 2)” diye referans vermen beklenir.
E (Engagement)
Criterion E, RPPF üzerinden değerlendirilen “yazarın sürece katılımı ve refleksiyonu” ile ilgilidir. Bu formu bir formalite gibi doldurmak yerine, konu seçimin, araştırma sürecin, yaşadığın tıkanmalar ve yaptığın yön değişiklikleri üzerine dürüst ve derin düşünceler yazdığında bu kriterde öne çıkarsın. Özellikle Visual Arts’ta, kendi studio work deneyimin ile araştırma konun arasındaki bağlantıyı RPPF’de bilinçli şekilde tartışman önemli bir artı sağlar; bazı okullar, bu kısmı desteklemek için kütüphane rehberleri hazırlar, örneğin Shekou International School’un EE assessment criteria sayfası gibi detaylı kaynaklar genel mantığı anlamanda yardımcı olabilir.
Grade Boundary kavramı ise, bu kriterlerden aldığın toplam puanın hangi not bandına denk geldiğini ifade eder. IB her sınav döneminde Extended Essay için puan aralıkları belirler; daha yüksek bandlar, genelde hem kriterlerin çoğunda istikrarlı yüksek performans hem de ciddi tutarsızlık bulunmayan, açık ve ikna edici bir essay gerektirir. Yani tek bir kriterde çok yukarı çıkıp diğerlerini ihmal etmek yerine, A’dan E’ye kadar her başlıkta “iyi ve tutarlı” bir seviye yakalamak uzun vadede çok daha güvenli bir stratejidir.
Visual Arts içinde yaptığın her şey aynı “sanat hikayesinin” parçası gibi görünse de, Extended Essay, Visual Arts Exhibition ve Internal Assessment bileşenleri (Comparative Study ve Process Portfolio) aslında farklı amaçlara hizmet eder.
Extended Essay, bu üçlüden farklı olarak “senin eserlerin” yerine çoğu zaman başka sanatçıların işleri üzerinden gider. Ancak kendi studio work’ünü ve exhibition parçalarını görsel kanıt ve “artist as researcher” bakışıyla essay’ine dahil edebilirsin. Örneğin, belirli bir teknik ya da temayı incelerken, kendi yaptığın bir işi de kısa bir case study olarak kullanıp, bu üretim sürecini sanat tarihi ya da çağdaş örneklerle karşılaştırman mümkündür.
Burada dikkat etmen gereken iki önemli kavram var: academic honesty ve self plagiarism.
Yani aynı sanat eserini hem IA’de hem EE’de inceleyebilirsin, ama:
Bu ayrımı net kurduğunda, Extended Essay, Visual Arts kursunun geri kalanını destekleyen, ama onlardan bağımsız değerlendirilen akademik bir “sanat metni” haline gelir. Bu da hem IB not ortalaman hem de ileride sanat, mimarlık ya da tasarım odaklı üniversite başvurularında kullanabileceğin güçlü bir yazılı portfolyo parçası demektir.
Extended Essay’de yüksek band görmek istiyorsan, aslında ilk gerçek “sanatsal kararın” Research Question seçimi oluyor. Başlangıçta çok havalı görünen ama aşırı geniş, belirsiz ya da sadece betimleme yaptıran bir soru, 4,000 kelimeyi doldurmanı sağlasa bile seni Grade Boundary açısından riskli bir noktaya taşır. Bu bölümü, sorunu hem akademik hem de yaratıcı açıdan sağlam kurabilmen için bir tür filtre seti gibi düşünebilirsin.
İyi bir Visual Arts Research Question, tek bakışta anlaşılan, açık, sanat temelli ve 4,000 kelime içinde gerçekten cevaplanabilir olmalı. Yani hem “sanat tarihi ve teori tarafını” hem de “görsel analiz” tarafını doğal olarak çağıran bir yapıya sahip olmalı.
Aşağıdaki özellikler, IB’nin Extended Essay rehberlerinde de vurgulanan temel ölçütlerle uyumlu bir çerçeve sunar; örneğin benzer ilkeleri geniş DP el kitaplarında, International School of Paris gibi okulların yayınlarında görebilirsin: DP Handbook Class of 2019.
İyi bir Visual Arts Research Question çoğu zaman:
Spesifik bir sanatçıya veya sınırlı bir eser grubuna odaklanır.
Örneğin “20. yüzyılda modern sanat” gibi uçsuz bucaksız bir başlık yerine, “How do Frida Kahlo’s self-portraits construct a hybrid Mexican identity between tradition and modernity?” gibi hem sanatçı hem tema hem de eser türü açısından daraltılmış bir soru çok daha kontrollü bir alan açar.
Tarihsel ve kültürel bağlamı net bir şekilde ima eder.
Soru, seni belirli bir dönem, coğrafya ya da kültürel bağlam hakkında araştırma yapmaya zorlamalıdır. “In what ways does Banksy’s street art in London respond to early 2000s anti-capitalist protest culture?” dediğinde, hem mekânı hem zamanı hem de sosyal bağlamı kabaca işaret etmiş olursun.
Güçlü bir görsel analize kapı açar.
Extended Essay, Visual Arts içinde “sadece teori konuştuğun” bir metin değildir, seçtiğin eserlerin form, kompozisyon, renk, doku, malzeme ve teknik detaylarını çözümlemen gerekir. “To what extent does Yayoi Kusama’s use of repetition in her infinity rooms alter the viewer’s perception of space?” gibi bir soru, seni neredeyse otomatik olarak formal analysis yapmaya iter.
Tartışmaya ve yoruma açıktır, tek kelimelik cevapla bitmez.
“Did Banksy influence Turkish street artists?” gibi Yes/No ile bitecek, seni zorla “evet, hayır, kısmen” sonucuna götüren sorulardan kaçınmak gerekir. Bunun yerine “To what extent has Banksy’s political iconography influenced the visual language of contemporary street artists in Istanbul?” gibi, derecelendirmeye ve çoklu argümana izin veren bir yapı çok daha sağlıklıdır.
4,000 kelimede mantıklı biçimde cevaplanabilir.
Sorun öyle tasarlanmalı ki, 3 ya da 4 ana bölümde, 3–5 case study eser üzerinden anlamlı bir şekilde tartışılabilsin. “Modern art in the 20th century” gibi sorular hem tarihsel hem coğrafi düzeyde o kadar geniştir ki, yüzeysel bir kronoloji anlatmaktan öteye gidemez, bu da Criterion A ve C’yi ciddi biçimde zayıflatır.
İngilizce soru kalıplarını doğru kullanır ve analitik fiiller içerir.
Visual Arts EE’de en çok kullanılan kalıplar genelde şunlardır:
Örneğin:
Bu noktada özellikle kaçınman gereken şey, çok geniş, sadece tanımlayıcı ve kronolojik kalmak zorunda olan sorular. Örneğin:
Bu tür sorular seni ister istemez “tarih anlatıcısı” rolüne sokar, sana derin görsel analiz ve tartışma alanı bırakmaz, aynı zamanda 4,000 kelimede yüzeysel bir özet dışında gerçek bir argüman oluşturmanı zorlaştırır. İyi bir Research Question, bir belgesel senaryosu değil, net bir tartışma hattı açan, kontrollü ama esnek bir akademik mercek gibi davranmalıdır.
Visual Arts çatısı altında onlarca medium ve yaklaşım var ve Research Question seçerken bu çeşitlilik, ilk bakışta kafa karıştırıcı görünse de aslında büyük bir avantaj sağlar. Burada önemli olan, medium’u değil, o medium üzerinden kuracağın odaklanmış soruyu düşünmek.
Farklı alanlar için, tek cümlelik olası odak örnekleri şöyle olabilir:
Bu örnekler, her medium için hem sınırlı bir alan hem de güçlü bir tartışma hattı açıyor. Sen kendi sorunu yazarken, benzer yoğunlukta bir odağı hedefleyebilirsin.
Burada gözden kaçmaması gereken en önemli noktalardan biri, kendi kültürel bağlamını kullanmanın Research Question’ına ciddi bir orijinallik katması. Türkiye’de büyümüş, Ortadoğu kökenli, Balkan göçmeni ya da diaspora kimliğine sahip olman, otomatik olarak seni “kültürel çeviri” yapan biri haline getiriyor ve bu bakış, Visual Arts için çok değerli.
Örneğin:
Kısacası, kendi kültürel deneyimini Research Question içine yerleştirdiğinde, hem daha motive olursun hem de “herkesin yazdığı” klasik konulardan uzaklaşıp daha özgün bir ses yakalarsın.
Visual Arts Extended Essay için en zengin alanlardan biri, yerel bağlam ile küresel görsel kültürü yan yana düşünmek. Böyle yaptığında hem araştırma kaynakların artar hem de IB açısından değerli olan “global mindedness” boyutunu doğal biçimde gösterirsin.
Yerel ve küresel bağlamı birleştirdiğin Research Question’lar, genelde şu tür avantajlar sağlar:
Örneklere bakalım:
Yerel ve küreseli birleştirirken, sadece isim eklemiş olmak için “Türkiye” ya da “global” gibi kelimeler kullanmaktan kaçınman önemli. Bağlam, Research Question’ın içine organik bir şekilde gömülmeli. Bu konuda, sanat tarihi programlarının global ve lokal sanat tarihini birlikte ele aldığı müfredatlara bakmak da ufuk açıcı olabilir; örneğin Penn State’in Art History ders listesi, farklı coğrafyaların nasıl birlikte ele alınabildiğini genel hatlarıyla gösterir: Art History (ARTH) – Penn State.
Sonuç olarak, iyi yazılmış bir Research Question, seni aynı anda hem “buralı”, hem de “dünyalı” bir sanat araştırmacısına dönüştürebilir.
Research Question seçimini tek başına, odanda oturup boş sayfaya bakarak çözmeye çalıştığında, ya çok geniş ya da aşırı dar bir yere savrulma ihtimalin yükselir. Burada en büyük desteğin, Extended Essay supervisor’ın olur; özellikle Visual Arts gibi yorum ağırlıklı bir alanda, sürecin başından itibaren düzenli iletişim kurman, hem sorunu hem de yöntemi daha gerçekçi hale getirir.
Supervisor ile verimli çalışmak için pratik bir yol haritası düşünebilirsin:
Bu süreci ciddiye aldığında, Research Question bir anda gözünde korkutucu bir duvar olmaktan çıkar, daha çok prova yaparak oturttuğun bir kompozisyon çizgisine dönüşür. Supervisor ile açık, düzenli ve karşılıklı hazırlığa dayanan bir iletişim kurduğunda, Visual Arts Extended Essay süreci hem akademik olarak daha sağlam hem de psikolojik olarak çok daha yönetilebilir hale gelir.
Visual Arts Extended Essay yazarken en çok zorlayan şey, çoğu zaman fikrin değil, yapının kendisi oluyor. Ne kadar iyi bir Research Question seçmiş olursan ol, giriş, gövde ve conclusion bölümlerini mantıklı bir akışla kuramadığında, Criterion A, C ve D otomatik olarak zayıflıyor. Bu bölümde, paragrafları “rastgele” değil, bilinçli bir iskeletle kurmanı sağlayacak net bir yazım rehberi bulacaksın.
Introduction, okuyucunun eline bir tür “harita” verir. Burada üç şeyi kristal netliğinde göstermelisin: Bu EE neyi soruyor, bu neden önemli, bu soru nasıl araştırılacak. Yaklaşık 200–300 kelimelik, odaklı ama yoğun bir giriş hedefleyebilirsin.
Introduction içinde mutlaka yer alması gereken temel unsurlar:
Örneğin, şöyle bir Research Question ile çalıştığını düşünelim:
To what extent does Yayoi Kusama’s use of repetition in her Infinity Mirror Rooms alter the viewer’s perception of space and self?
Bu soru için 3–4 cümlelik mini bir giriş iskeleti şöyle görünebilir:
Sen de kendi girişini kurarken her paragrafta şu kontrol sorularını kullanabilirsin:
“Research Question bire bir cümle olarak görünüyor mu, bağlamı birkaç cümlede netleştirdim mi, yöntem ve kapsam hakkında en az bir cümle kurdum mu?”
Daha ayrıntılı yapı örnekleri görmek istersen, bazı okulların .edu uzantılı yazma merkezlerinde EE tarzı araştırma makalesi girişlerinin nasıl kurulduğunu inceleyebilirsin; örneğin Purdue University’nin yazma rehberleri bu açıdan oldukça yararlı bir çerçeve sunuyor: Purdue OWL general writing.
Main Body, kelime sayısının büyük kısmını yiyen, aynı zamanda Criterion B ve C’yi taşıyan kısım. Burayı rastgele paragraflarla doldurmak yerine, 2 ya da 3 büyük alt bölüm halinde planlamak çok daha sağlıklı bir yapı kurmanı sağlar.
Genel bir main body iskeleti şu şekilde olabilir:
Bu üçlü, hem sanat tarihsel arka planı hem formal çözümlemeyi hem de Research Question’ı cevaplayan tartışmayı dengeler.
1. Context and Theory: Arka planı kısa ve işlevsel kurmak
Bu bölümde uzun bir sanat tarihi kitabına dönüşmek yerine, doğrudan visual analysis’i anlamak için gerekli bağlamı vermelisin. Örneğin:
Amaç, sonraki visual analysis paragraflarının “havada kalmaması” için zemini hazırlamak. Her alt paragrafın sonunda, “Bu bilgi Research Question’ı anlamamı nasıl güçlendirdi?” sorusuna dönen kısa bir cümle kullanmak akışı toparlar.
2. Detailed Visual Analysis: Formal öğeleri yorumla birleştirmek
Visual analysis, Visual Arts Extended Essay’in kalbi. Ancak burada sadece “gördüğünü tarif eden” betimleme değil, görsel özellikleri anlam, duygu ve mesajla ilişkilendiren yorum bekleniyor.
Kullanabileceğin ana terimler şunlar:
Her birini kullanırken betimleme ile yorumu aynı paragraf içinde birleştirmeye çalış:
Her eser için 2 ya da 3 paragrafı sadece formal özelliklere, sonrasındaki 1 paragrafı ise bu özellikleri Research Question ile ilişkilendiren yorum kısmına ayırmak güçlü bir ritim yaratır. Böylece betimleme, tartışmanın hizmetinde olur.
3. Comparative Discussion and Argument: Similarities ve Differences ile düşünmek
Birden fazla eser, sanatçı ya da dönem kullanıyorsan, üçüncü bölümde comparative analysis odaklı bir yapı kurmak çok etkili olur. Burada “Similarities” ve “Differences” başlıklarını sadece liste halinde değil, Research Question’a geri bağlanan tematik paragraflar olarak kullanmalısın.
Örneğin:
Her karşılaştırma paragrafının sonunda, kısa da olsa Research Question’a dönen bir cümle kullanmak iyi bir alışkanlık:
Böyle yazdığında, main body sadece bilgi yığımı olmaktan çıkar, net bir argüman hattı haline gelir.
Conclusion, yeni örnek ya da teori eklediğin yer değil, tüm parçaları bir araya getirip Research Question’a verdiğin cevabı netleştirdiğin kısa ama yoğun bir kapanıştır. Yaklaşık 400–600 kelime ile, açık ve tutarlı bir sentez hedefleyebilirsin.
Conclusion yazarken şu adımları takip etmek işini çok kolaylaştırır:
Research Question’ı yeniden ifade et
İlk cümlerde soruyu aynen kopyalamadan, aynı anlama gelen temiz bir cümle ile hatırlat:
“Bu Extended Essay, Kusama’nın Infinity Mirror Rooms serisindeki repetition kullanımı ile izleyicinin mekân ve benlik algısı arasındaki ilişkiyi sorgulamıştır.”
Ana bulguları sade biçimde topla
Main body’de gezinen tüm alt argümanları, 3–4 net noktada toplamalısın:
Örneğin:
“Analiz edilen üç Infinity Mirror Room’da repetition, sadece yüzeyi kaplayan bir motif değil, izleyicinin bedenini görsel gürültünün içine çekerek, self-perception üzerinde rahatsız edici bir çözülme hissi yaratmıştır.”
Limitations (sınırlılıklar) hakkında dürüst ol
Conclusion’ın son kısmında, çalışmanın sınırlarını çok kısa ama açık biçimde belirtmek iyidir:
Örnek bir cümle:
“Bu çalışma yalnızca üç yerleştirme ve sınırlı sayıda sergi kataloğu ile sınırlıdır, bu nedenle Kusama’nın daha geniş ölçekli pratiği hakkında genelleme yaparken temkinli olmak gerekir.”
Future research için 1–2 kısa öneri ver
Çok detaya girmeden, senin bulgularını geliştirebilecek potansiyel yolları işaret edebilirsin:
Görsel sanatların daha geniş etkisine değinen sade bir kapanış cümlesi kullan
Son cümlede büyük büyük iddialar yerine, net ve hatırlanabilir bir vurgu iyi çalışır:
“Kusama’nın aynalarla dolu odaları, izleyiciye sadece görüntüsünü değil, kendine baktığı kültürel aynayı da sorgulatır, bu da çağdaş görsel sanatların kişisel ve toplumsal hafıza üzerindeki kalıcı etkisini görünür kılar.”
Bu yapıyı takip ettiğinde, conclusion seni yeni bilgilerle savuran bir ek bölüm değil, bütün essay’i mantıklı bir sonuca bağlayan temiz bir çerçeve haline gelir.
Güzel bir fikir ve sağlam bir yapı bile, kötü bir zaman planıyla kolayca boşa gidebilir. Extended Essay sürecini küçük, yönetilebilir aşamalara bölmek, hem stresi azaltır hem de her bölümün kalitesini artırır. Burada basit ama işe yarar bir 6 aşamalı plan kullanabilirsin.
1. Topic exploration ve preliminary reading
Bu ilk aşamada amaç, konuyu “son haline getirmek” değil, seçenekleri test etmektir. İlgini çeken 2–3 alan seç, her biri için kısa notlar al ve birkaç temel kaynak (kitap, katalog, makale) tarayarak gerçekten 4,000 kelimeyi dolduracak malzeme var mı diye bak.
2. Research Question netleştirme
Preliminary reading sonrasında, en mantıklı görünen alan için bir taslak Research Question yaz. Supervisor ile bu soru üzerinde konuş, çok geniş veya çok dar noktaları birlikte düzelt. Bu aşamada soru kalıbını (How, To what extent, In what ways gibi) bilinçli seçmeye çalış.
3. Görsel ve yazılı kaynak toplama
Artık soru kabaca netleşmişken, seçili eserleri ve metinleri derinlemesine toplamaya başlayabilirsin.
4. First draft (ilk taslak)
Bu aşamada amaç, “mükemmel yazmak” değil, tüm essay’i baştan sona kaba da olsa tamamlamaktır. Introduction, main body ve conclusion yapısını kullanarak, kelime sınırına çok da takılmadan akışı kur. Özellikle visual analysis paragraflarını tam cümlelerle yaz, çünkü sonradan bunları düzeltmek, sıfırdan yazmaktan çok daha kolay olur. Yazma sürecine aşamalar halinde yaklaşmak istiyorsan, Purdue OWL’in writing process rehberi de bu konuda net bir yol haritası sunuyor.
5. Feedback ve revision
İlk taslak hazır olduğunda, supervisor’dan veya güvenilir bir öğretmenden geri bildirim iste. Gelen yorumları “bütün yapıyı” ilgilendirenler ve “cümle düzeyinde” olanlar diye ayır. Önce yapısal sorunları çöz; paragrafların sırasını değiştir, zayıf olan visual analysis bölümlerini güçlendir, Research Question ile bağlantısı kopuk olan cümleleri çıkar.
6. Final editing ve formatting
Son aşama, artık kelime sayısı, dil ve formatla ilgili ince ayarları içerir. Burada CUPS kontrolünü kullanmak çok iş görür:
Bu kontrolleri yaparken, güvenilir bir akademik writing rehberine bakmak isteyebilirsin; örneğin Purdue OWL ana sayfası genel yazma ve alıntılama kurallarını sade bir dille açıklıyor. Son adımda formatı da IB gerekliliklerine göre düzenle, başlık yapıları, figure numaraları, citation stili ve bibliography tutarlılığını kontrol et.
Bu aşamaları zamana yaydığında, 4,000 kelime kontrolsüz büyüyen bir metin olmaktan çıkar, her bölümü neden orada olduğunu bilen, sakin ve yönetilebilir bir Extended Essay haline gelir.
Research Question, Visual Arts Extended Essay sürecinde elindeki en güçlü araç, ama aynı zamanda en çok tıkandığın yerlerden biri olabiliyor. Aşağıdaki 20 soru, doğrudan görsel analize açık, yönetilebilir kapsamda ve IB’nin Visual Arts kılavuzu ile uyumlu olacak şekilde tasarlandı. Her biri tek bir sanatçıya, seriye, sergiye ya da platforma odaklandığı için 4,000 kelimelik bir EE yapısına rahatça oturabilir. İstersen soruları birebir kullanabilir, istersen kendi bağlamına göre küçük oynamalar yaparak uyarlayabilirsin. Daha fazla örnek ve kriter okumak istersen, Visual Arts için hazırlanmış kapsamlı bir Extended Essay libguide’ına da göz atabilirsin, örneğin Brooklyn Latin School’un Visual Arts EE sayfası.
Bu ilk grup, painting, drawing ve photography gibi daha “klasik” medium’lara odaklanıyor. Her soru, hem formal analysis hem de historical / cultural context çalışmana alan açacak şekilde kurgulandı.
Bu sorulardan birini seçerken, hem erişebileceğin görsel kaynakları hem de tarihsel literatürü düşünmen işini çok kolaylaştırır.
Şimdi de digital illustration, AI-generated art ve sosyal medya tabanlı üretimler üzerinden ilerleyelim. Bu soruların hepsi, güncel platformları ve 2025 bağlamını hesaba katan, aynı zamanda net bir görsel analiz alanı sunan örnekler.
Bu tarz konular seçtiğinde, ekran görüntülerini, paylaşım istatistiklerini ve izleyici yorumlarını da visual evidence olarak kullanabilirsin, ancak odakta her zaman görüntünün kendisi ve formal language olmalı.
Street art ve public art, hem güçlü görsel dil hem de sosyal bağlam sunduğu için Visual Arts Extended Essay için çok zengin alanlar yaratıyor. Aşağıdaki sorular, mutlaka belirli bir şehir ya da sanatçıya bağlı, yani kapsamdan sapmadan derinleşmek daha kolay.
Bu sorular, saha fotoğrafları, Google Street View görüntüleri, belediye raporları ve sergi katalogları ile desteklenebilir, fakat Extended Essay içinde baskın olan yine visual analysis ve argüman yapın olacak.
IB Visual Arts Extended Essay sürecinde elini güçlendiren şey tek bir “mükemmel cümle” değil, bir arada çalışan birkaç net unsur; odaklı bir Research Question, derin Visual analysis, güvenilir kaynaklar, temiz Presentation ve samimi, düşünülmüş bir Engagement hikâyesi. Bu yazıdaki yapı ve 20 örnek soru, sana güvenli bir başlangıç alanı sunuyor, ama asıl farkı yaratacak olan, bu soruları kopyalamak yerine kendi kültürel, görsel ve kişisel bağlamına uyarlaman olur. Extended Essay’ini tamamlarken aşağıdaki mini checklist’i elinin altında tutup her taslaktan sonra hızlıca kontrol etmen, Grade Boundary açısından seni çok daha rahat bir banda taşır.
Bu süreci sadece Internal Assessment not ortalamanı yükseltecek teknik bir görev gibi değil, eleştirel düşünme kaslarını geliştirdiğin ve sanatla kendi dilinde daha derin bir ilişki kurduğun uzun soluklu bir araştırma alanı gibi gördüğün anda, Extended Essay hem seni hem de üretmek istediğin sanatı ileri taşıyan gerçek bir öğrenme deneyimine dönüşür.
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and