IB Diploma Programı’nda IB Global Politics Extended Essay, hem mezuniyet şartı olan Extended Essay gerekliliğini karşılıyor hem de seni güncel dünya tartışmalarının tam ortasına yerleştiriyor, bu yüzden özellikle 2025 sonrası dünya için çok güçlü bir tercih haline geliyor. Küresel güç rekabeti, iklim krizi, yapay zeka politikaları, göç, ulusçuluk ve insan hakları gibi konular, üniversite başvurularında dosyana akademik ciddiyet ve güncellik katıyor, aynı zamanda mülakatlarda konuşabileceğin somut projeler sunuyor.
Bu rehberde, IB’nin Extended Essay için resmi gerekliliklerini ve Grade Boundary mantığını net bir şekilde özetleyeceğiz, Global Politics subject alanında hangi tür research question formatlarının işe yaradığını, hangi methodology tercihlerinin notunu etkilediğini ve Internal Assessment ile Extended Essay’in nasıl dengelenmesi gerektiğini adım adım göreceksin. Konu daraltma, kaynak bulma (özellikle akademik makale ve policy paper tarama), argüman kurma, yazım stratejileri ve sonunda kullanabileceğin, 2025 sonrası dünya siyasetine uygun 20 güncel research question örneğiyle süreci çok daha yönetilebilir hale getireceğiz.
Yazının sonunda, elinde sadece ilham veren research question fikirleri değil, aynı zamanda kendi Global Politics Extended Essay çalışmanı planlayabileceğin pratik bir yol haritası olacak. Eğer “nereden başlamalıyım, konumu nasıl daraltmalıyım, bu çalışmayı nasıl öne çıkarırım” diye düşünüyorsan, bu rehber tam olarak o boşluğu doldurmak için yazıldı.
Global Politics Extended Essay, sadece “uzun bir makale” değil, aynı zamanda IB Diploma’nın en akademik çıktılarından biri. Dolayısıyla kuralları, yapısı ve değerlendiriliş mantığını ne kadar erken anlarsan, research question seçimi ve yazım süreci o kadar rahat ilerler. Bu bölümde, resmi gereklilikleri ve değerlendirme ölçütlerini zihninde net bir çerçeveye oturtacağız.
IB Extended Essay için genel kelime sınırı 4.000. Bu sınırın içine:
giriyor. Title page, contents page, footnote içi kısa açıklamalar, references / bibliography ve makul uzunlukta appendices kelime sayımına dahil edilmiyor.
Global Politics subject alanını seçtiğinde, IB açısından senin Extended Essay’in:
Bu yapı, IB’nin Global Politics için hazırladığı kılavuzlarla da uyumlu ilerliyor; örneğin City University of New York’un yayımladığı Global politics pilot guide Global Politics mantığını görmek için güzel bir arka plan sunuyor.
Global Politics Extended Essay’in en kritik noktalarından biri, contemporary issue şartı. IB, Global Politics EE’lerinin:
bekliyor. Yani Soğuk Savaş’ı ana konu yapmak yerine, Soğuk Savaş mirasının güncel NATO–Rusya ilişkilerine yansıması gibi daha çağdaş bir odak kullanmak çok daha uygun.
Yaklaşık zaman planı açısından, çoğu IB okulunda Extended Essay süreci:
şeklinde ilerliyor. Kendi okulunun timeline’ını mutlaka kontrol et, ama 4.000 kelimelik analitik bir çalışma için en az 6–8 aylık bir yayılmış zaman dilimi planlamak güvenli.
Grade Boundary mantığı da stratejini etkiliyor. IB, Extended Essay’i 34 puan üzerinden değerlendiriyor ve bu puanlar daha sonra letter grade’e (A–E) dönüştürülüyor. Yüksek banda (A ya da güçlü bir B) girmek için:
bekleniyor. Yani yüksek band, aslında “iyi yazılmış uzun bir rapor”dan çok, “küçük ölçekli ama ciddi bir akademik makale” standardına yakın duruyor.
Extended Essay için “tek doğru yapı” yok, fakat Global Politics subject’inde çoğu başarılı çalışma oldukça benzer bir iskelet kullanıyor. Önemli olan, her bölümün research question ile açık, görünür bir bağ kurması.
Genel yapı çoğunlukla şu şekilde:
Title page, hem IB kurallarına uygun olmalı hem de sana netlik kazandırmalı. Genelde şu unsurlar yer alıyor:
Kendi adın ya da okul adın bu sayfada yer almaz, çünkü IB anonim değerlendirme yapmak ister. Title, konunun alanını gösterirken, research question odaklandığın spesifik tartışmayı netleştirir.
Introduction, okuyucuya “bu essay neyi, neden ve nasıl tartışacak?” sorularının kısa cevabını verir. Genellikle:
Introduction’da uzun tarih anlatıları ya da detaylı teori özetleri yerine, odaklı ve RQ ile direkt bağlantılı açıklamalar yazmak daha etkili olur.
Global Politics Extended Essay’de methodology bölümü çoğu öğrenci tarafından hafife alınıyor, ama iyi yazıldığında Grade Boundary açısından ciddi fark yaratıyor. Bu bölümde:
açıkça yazman bekleniyor. Methodology, “ben bu RQ’yu böyle cevaplayacağım, bunun da mantığı şu” dediğin yer.
Main body, Extended Essay’in kalbi. Yaklaşık 2.400–2.800 kelimelik bu bölümde:
Örneğin, migration policy üzerine yazıyorsan, sadece yasa değişimlerini sıralamak yerine, bu değişimlerin power ilişkileri, identity siyaseti ya da human rights çerçevesinde ne anlama geldiğini açman beklenir.
Conclusion, yeni argüman eklediğin bir yer değil, yaptığın analizin mantıklı sonucunu ortaya koyduğun bölümdür. Güçlü bir conclusion:
Okuyucu conclusion’ı okuduğunda, “bu essay neyi savundu ve ne kadar ikna edici oldu?” sorusuna rahatlıkla cevap verebilmeli.
Global Politics Extended Essay, akademik referans kültürü gerektirir. Bu bölümde:
Üniversitelerin kaynak gösterme rehberlerine bakmak burada çok yardımcı olur; örneğin University of California’nın akademik yazı ve kendini ifade rehberi başvuru odaklı olsa da, açık ve net ifade kurma açısından iyi bir referans niteliği taşır.
RPPF, Extended Essay metninin içinde değil, ayrı bir formda doldurulur ama Engagement kriterini doğrudan etkiler. Üç kısa reflection yazarsın:
Bu reflection’larda:
dürüstçe anlatman beklenir. RPPF, “bu süreç bana ne kattı?” sorusuna kişisel ve akademik bir cevap verme fırsatı sunar.
Güncel IB kurallarına göre Extended Essay için abstract artık zorunlu değil. Eski kılavuzlarda geçen 300 kelimelik abstract bölümü, yeni Extended Essay guide içinde yer almıyor ve IB resmi değerlendirmeye dahil etmiyor. Yani Global Politics Extended Essay yazarken ayrıca bir abstract yazmana gerek yok. Bunun yerine:
abstract’in sağlayacağı özet işlevini zaten fazlasıyla karşılıyor.
Extended Essay yazarken, “IB neye kaç puan veriyor?” sorusunu kafanda basit bir kontrol listesine dönüştürmek çok faydalı olur. IB, Global Politics Extended Essay’i beş ana kriter üzerinden değerlendiriyor: A: Focus and method, B: Knowledge and understanding, C: Critical thinking, D: Presentation, E: Engagement.
Bu kriter, research question ve araştırma yaklaşımının ne kadar net ve tutarlı olduğunu ölçer. Aklında şu davranışlar olsun:
Örneğin, normatif bir insan hakları tartışması yapıyorsan, derinlemesine qualitative kaynaklar ve case study temelli analiz kullanman daha mantıklıdır.
Bu kısımda, Global Politics kavram ve teorilerini ne kadar doğru ve yerinde kullandığın puanlanır. Dikkat etmen gerekenler:
Burada amaç, “konuyu biliyorum” demek değil, “konuyu Global Politics dilinde tartışabiliyorum” seviyesine çıkmak.
Toplam puanın önemli bir kısmı Critical thinking’ten gelir. Bu kriter, argüman kaliteni ve analiz derinliğini ölçer. Kontrol listende şunlar olsun:
Örneğin, refugee policy analiz ediyorsan, sadece bir ülkenin politika metnini özetlemek yerine, uygulama ile söylem arasındaki farkları ve bunun political implications tarafını göstermelisin.
Presentation, biçimsel ama göz ardı edildiğinde gereksiz puan kaybettiren bir kriter. Burada:
puan getirir. Basit bir kural olarak, Extended Essay’ini bir başkasına verdiğinde, sadece görsel düzenine bakarak konunun ciddiyetini hissedebiliyorsa doğru yoldasın.
Engagement, doğrudan RPPF üzerinden puanlanan kriterdir ve sürece ne kadar bilinçli yaklaştığını gösterir. Güçlü bir Engagement için:
çok değerli. Burayı “formalite” gibi görmek yerine, süreçteki gelişimini anlatan küçük bir mini günlük gibi düşünmek, hem senin için hem değerlendirici için işi kolaylaştırır.
Bu beş kriteri birer kontrol listesi gibi masanın kenarına koyduğunda, her taslak revizyonunda “A’yı, B’yi, C’yi gerçekten gösteriyor muyum?” diye bakmak Extended Essay kaliteni belirgin biçimde yükseltir.
Bu bölümde, Global Politics Extended Essay için konu ve research question seçerken nereden başlayacağına, neleri elemen gerektiğine ve supervisor ile bu süreci nasıl netleştirebileceğine odaklanacağız. Konu seçimi, essay’in geri kalan her adımını ya kolaylaştırır ya da seni sürekli “kelime yetmiyor, zaman yetmiyor” stresine sokar, bu yüzden burada alacağın kararlar gerçekten belirleyici olur.
İyi bir Global Politics Extended Essay konusu, ilk bakışta “ilginç” görünmesinden çok, analiz edilebilir ve yönetilebilir olmasıyla öne çıkar. Konuyu seçerken şu beş özelliği aklında tutmak işini çok kolaylaştırır:
Çok geniş bir konu, örneğin “demokrasi krizi” ya da “climate change and global politics”, ilk bakışta önemli ve çekici görünebilir, ama 4.000 kelimede bu kadar büyük bir başlık için ya çok yüzeysel kalırsın ya da argümanını dağınık hale getirirsin. Buna karşılık çok dar bir konu, örneğin “X siyasetçinin attığı tek bir tweet’in dış politika üzerindeki etkisi”, bu sefer de yeterli veri, teori ve karşıt argüman bulmana izin vermez.
Sağlıklı ölçek için şu tür başlıklar daha işlevsel olur:
Burada kritik tercihlerden biri de, tek ülke örneği ile comparative case arasında karar vermektir. IB, her iki yolu da kabul ediyor; tek ülke çalışırken daha derinlemesine gidebilirsin, comparative bir çalışma yaptığında ise aynı research question’ı iki farklı context üzerinde uygulayıp daha güçlü karşılaştırmalı analiz üretebilirsin. Comparative case, özellikle power, sovereignty ya da development gibi kavramları farklı rejimler veya farklı gelir grupları arasında incelemek istediğinde analitik gücünü artırır.
Kendi konunu şekillendirirken, IB’nin Global Politics mantığına dair resmi çerçeveyi görmek istersen, CUNY’nin paylaştığı Global politics pilot guide dokümanı, core concepts ve contemporary issue kriterini anlamak için oldukça yardımcı olur.
Çoğu öğrenci, konusunu az çok belirledikten sonra research question kısmında takılıyor, çünkü “akademik ama ölçülebilir” bir soru yazmak ilk denemede kolay gelmiyor. Burada en sık görülen hataları netleştirmek, kendi sorunu revize ederken sana güçlü bir kontrol listesi sunar.
Yaygın hatalar:
Bu hataların ortak noktası, sorunun ya sınır çizmemesi ya da Global Politics kavram ve teorilerine oturtulamayacak kadar muğlak kalmasıdır. Aynı temaları koruyarak zayıf ve güçlü örneklere bakalım.
1. Sosyal medya ve political participation
Bu güçlü örnek, hem zaman hem yer hem aktör hem de yaş grubu belirlediği için 4.000 kelime içinde somut bir analiz alanı yaratır. Ayrıca political participation kavramı, voter turnout, protest attendance veya online engagement gibi ölçülebilir göstergelerle ilişkilendirilebilir.
2. Digital surveillance ve human rights
Güçlü versiyon, facial recognition technology gibi net bir policy aracı tanımlıyor, Fransa gibi belirli bir ülkeye odaklanıyor ve hangi human rights standardına referans verileceğini açıkça belirtiyor. Bu da seni soyut bir normatif tartışma yerine, somut legal ve political analysis yapmaya yönlendirir.
3. Climate change ve power ilişkisi
Burada güçlü soru, climate change tartışmasını carbon border adjustment mechanisms gibi belirli bir policy aracı üzerinden ele alıyor ve power kavramını “economic power in trade relations” gibi daha operasyonal bir biçimde çerçeveliyor. Böylece hem trade data hem de policy documents üzerinden ölçülebilir bir analiz alanı ortaya çıkıyor.
Research question yazarken, üniversitelerin research question geliştirme rehberlerine de göz atmak iyi bir fikir olabilir; örneğin Monash University Library’nin hazırladığı developing research questions sayfası, genel akademik mantığı sade bir dille anlatıyor ve IB düzeyinde de rahatça uygulanabiliyor.
Global Politics Extended Essay’de iyi bir research question, neredeyse her zaman en az bir core concept ile açık bir bağ kurar. IB’nin sıklıkla vurguladığı bu core concepts şunlardır: power, sovereignty, legitimacy, human rights, development. Soru yazarken, kendine şu cümleyi net biçimde kurabilmelisin: “Bu essay’in ana kavramı X, yardımcı kavramları Y ve Z, teorik çerçevem ise A ve B.”
Teorik çerçeve kısmında kullanabileceğin başlıca yaklaşımlar şunlardır:
Konunu bu kavram ve teorilerle eşleştirirken, basit bir tablo mantığı işini kolaylaştırır:
| Konu alanı | İlgili core concept | Olası theory / framework |
|---|---|---|
| Refugee policy in the EU | Human rights, sovereignty | Liberalism, human security |
| China’s Belt and Road Initiative in Africa | Power, development | Realism, dependency theory |
| #MeToo hareketi ve yasa değişiklikleri | Power, legitimacy | Feminism, constructivism |
| Digital surveillance in liberal democracies | Human rights, legitimacy | Liberalism, human security |
| Climate change negotiations (COP süreçleri) | Power, development | Liberalism, constructivism |
Bu tür bir eşleştirme, research question yazarken “sadece ilginç bir soru” aramaktan çıkıp, “Global Politics dersinde gördüğüm kavramları gerçekten kullanabildiğim bir soru” bulmana yardım eder. Özellikle Grade Boundary açısından, kavram ve teorileri sadece isim olarak saymak değil, argümanın omurgasına yerleştirmek beklenir.
Süreç boyunca, Global Politics pedagojisi ve öğrenci deneyimleri üzerine yapılmış akademik çalışmalara göz atmak da perspektif kazandırır; örneğin NLU’nun yayımladığı, Global Politics öğrencilerinin engagement düzeyini inceleyen makale, Understanding Student Engagement During Simulations in IB Global Politics, konunun sınıf içi boyutunu gösterirken, senin Extended Essay’in için de hangi kavramların daha dinamik kullanılabildiğine dair fikir verebilir.
Supervisor ile yapacağın ilk toplantı, konunu “kafandaki genel fikir” seviyesinden, IB’ye uygun, ölçülebilir bir research question seviyesine taşıyan kritik adımdır. Bu toplantıyı sadece konu paylaşma değil, feasibility check gibi düşünmek çok daha sağlıklı olur.
İlk görüşmede mutlaka konuşman gereken başlıklar:
Scope creep, yani konunun zamanla giderek genişlemesi, Extended Essay sürecinde çok sık yaşanan bir problem. Bunu önlemek için research question’ı tarih, yer, aktör ve temel değişkenler üzerinden daraltmak iyi bir yöntemdir. Supervisor ile beraber şu sorulara net cevaplar vererek kendine sade bir çerçeve kurabilirsin:
Bu soruları cevaplayarak oluşturabileceğin basit bir checklist şöyle durabilir:
Bu checklist’i supervisor ile paylaşıp üzerinden konuştuğunda, research question’ının sınırlarını ikiniz de aynı şekilde görmüş olursunuz. Böylece hem scope creep riskini azaltırsın hem de ileride Methodology bölümüne doğrudan taşınabilecek net bir planın olur.
Photo by Vika Glitter
Bu noktaya kadar konu, research question ve IB beklentileri kafanda oturduysa, sıradaki adım araştırma ve yazım sürecini profesyonel bir Extended Essay projesi gibi yönetmek. Bu bölümde, kaynak bulmadan methodology’ye, oradan analiz yazımına ve paragraf planlamasına kadar, Global Politics Extended Essay’in omurgasını oluşturacak pratik stratejileri netleştireceğiz.
Global Politics Extended Essay’de güçlü bir argüman kurmak istiyorsan, “Google’da ilk çıkan linkler” seviyesini hızlıca geride bırakman gerekiyor. Amacın, üniversite öğrencisi gibi kaynak tarayan IB öğrencisi olmak.
Başlangıç için kullanabileceğin ana kaynak türleri:
Nereden başlamalısın?
Peki Wikipedia?
Wikipedia girişleri araştırmaya başlamak için kötü bir yer değil. Özellikle:
açısından iş görebilir. Ancak Extended Essay’de:
Kısa kural net: Wikipedia başlangıç noktasıdır, kaynak değildir.
Methodology, Extended Essay’de “ben bu soruyu nasıl cevapladım ve bu seçimin mantığı ne” dediğin yer. IB bu bölümde karmaşık istatistik beklemiyor, ama seçtiğin yöntemin research question’la mantıklı şekilde örtüşmesini görmek istiyor.
Methodology bölümünde genelde şu sorulara yanıt verirsin:
Extended Essay seviyesinde sık kullanılan yöntemleri, Global Politics örnekleriyle birlikte kısaca görelim.
Bu yöntemlerden birini ya da birkaçını birleştirebilirsin. Önemli olan:
Ethics ve bias konusu
Global Politics konularında sıkça human rights, conflict, discrimination, refugees, gender gibi hassas başlıklarla uğraşırsın. Methodology kısmında:
kısa ama net bir şekilde belirt. Bu, hem akademik ciddiyet hem de Critical thinking açısından sana artı puan kazandırır.
Global Politics Extended Essay’de en sık görülen problem, metnin büyük bölümünün description şeklinde kalması. Yani öğrenci, olayları kronolojik ve detaylı anlatıyor, ama neden böyle olduğunu ve ne anlama geldiğini derinleştirmiyor.
Bunu daha net görmek için basit bir örnek üzerinden gidelim.
İkinci versiyonda, sadece “ne oldu”yu değil:
sorularına yanıt verilmiş oluyor.
Extended Essay’de her paragrafta kullanabileceğin pratik model:
Bu dört adımı birkaç paragraf üst üste yaptığında, metin otomatik olarak analitik bir yapıya kavuşur.
Farklı aktörlerin perspektifleri
Global Politics’in gücü, tek bir devlet perspektifine sıkışmamasıdır. Analiz bölümünde:
gibi aktörlerin farklı çıkar ve bakış açılarını bilinçli şekilde masaya yatırmak, Critical thinking kriterinde seni yukarı çeker.
Örneğin, digital surveillance policy analiz ederken:
aynı paragraf ya da alt başlık içinde tartışılabilir. Bu çeşitlilik, dünyayı siyah‑beyaz görmediğini gösterir.
Counter‑argument kullanımı
Güçlü bir Extended Essay, kendi tezine aykırı görüşleri görmezden gelmez. Kısa da olsa:
gibi ifadelerle karşı argümanları tanıt, sonra neden kendi yorumunu daha ikna edici bulduğunu sakin bir dille açıkla. Bu, hem akademik olgunluk hem de argumentation gücü açısından ciddi bir artıdır.
İyi bir Extended Essay, sadece iyi fikirler toplamı değildir; aynı zamanda iyi organize edilmiş bir metindir. Planlama yapmadan yazmaya başlamak, özellikle 4.000 kelimelik bir metinde, seni kolayca dağınık ve tekrar eden paragraflara götürebilir.
Pratik bir yaklaşım:
Örnek bir bölüm planı şöyle görünebilir:
Her paragrafın iç yapısında şu modeli kullanabilirsin:
Bu model, hem Focus and method hem de Critical thinking açısından düzenli bir iz bırakır.
Transition ifadeleri
Paragraflar ve bölümler arasında ani sıçramalar okuru yorar. Basit ama etkili transition ifadeleri kullanmak bağları güçlendirir. Örneğin:
Kullanım örneği:
Kendi mini‑outline’ını çizerken, A4 kağıda ya da dijital notlara:
Bu küçük hazırlık, yazım sürecini hem hızlandırır hem de seni “kelime sayısını doldurmak için yazıyorum” hissinden uzaklaştırıp, argüman inşa eden yazar konumuna taşır. Özellikle Global Politics gibi çok katmanlı bir subject için bu planlama, Extended Essay’in bütünlüğünü korumanda büyük fark yaratır.
Bu bölümde, Global Politics Extended Essay için kullanabileceğin, case‑odaklı, kavramsal olarak net ve Grade Boundary açısından “savunulabilir” 20 research question örneği göreceksin. Her soru, IB Global Politics core concepts ile bağlantı kuracak şekilde tasarlandı, ayrıca hepsi 4.000 kelimelik bir Extended Essay içinde yönetilebilir kapsamda.
Research question yazarken ekstra örnek görmek istersen, okulların EE rehberleri çok işine yarar; örneğin West Sound Academy’nin Extended Essay example research questions sayfası format ve odak açısından güzel bir referans sunuyor.
Aşağıdaki dört alt başlık, IB Global Politics syllabus yapısıyla uyumlu olacak şekilde gruplanmış durumda, böylece ilgi alanına göre hızlıca seçim yapabilirsin.
Power, sovereignty, security ve global governance kavramları, Global Politics Extended Essay için en yoğun kullanılan çerçevelerden biri. Bu temada yazarken, mutlaka bir uluslararası örgüt, bir devlet ya da belirli bir alliance yapısını merkeze almak işini kolaylaştırır.
Global power ve security odaklı sorular tasarlarken, kavramları net tanımlamak ve seçtiğin case’in kaynak açısından ne kadar zengin olduğuna bakmak önemli; CUNY’nin paylaştığı Global politics pilot guide bu kavramların IB mantığındaki yerini görmen için hâlâ çok faydalı.
Human rights, privacy, freedom of expression ve misinformation başlıkları, özellikle son 10 yılda hem akademide hem de IB Global Politics içinde en hızlı büyüyen tema alanlarından biri. Buradaki soruların her biri, belirli bir ülke veya bölge, belirli bir zaman aralığı ve somut aktörlerle sınırlandırıldı.
Digital surveillance ve human rights konularında kavramsal çerçeve kurarken, Columbia University’nin özgür ifade odaklı öğretim sitesinde yer alan Geneva Declaration on Targeted Surveillance and Human Rights metni, privacy ve targeted surveillance tartışmasını normatif düzeyde anlaman için iyi bir referans olabilir.
Development, inequality ve globalisation temaları, özellikle Sub‑Saharan Africa, Latin America ve South Asia gibi bölgelerde çok güçlü case seçenekleri sunuyor. Bu alanda International Organizations ile gender equality veya indigenous movements bağlantısı kurmak, hem teori hem de kaynak açısından seni avantajlı konuma getirir.
Development ve inequality odaklı Extended Essay planlarken, farklı okulların Global Politics EE sayfaları da sana ilham verebilir; örneğin Oberoi International School’un Global Politics Extended Essay rehberi konu daraltma ve case seçimi konusunda pratik öneriler sunuyor.
Legitimacy, political participation, populism ve youth activism, özellikle sosyal medya ve protest movements ile birleştiğinde çok güçlü Extended Essay konuları oluşturuyor. Bu başlıkta hem single case hem de comparative approach örnekleri bulacaksın.
Political participation ve research question formatı üzerine başka örnekler görmek istersen, Seoul Foreign School’un hazırladığı HS IB Extended Essay research questions rehberi soru türleri ve daraltma stratejileri açısından oldukça açıklayıcı bir kaynak.
Bu 20 soru, kendi Extended Essay konunu birebir kopyalaman için değil, ölçek, odak ve kavramsal netlik açısından bir şablon gibi düşünmen için hazırlandı. Kendi ilgini, erişebileceğin kaynakları ve okulunun Internal Assessment yükünü hesaba katarak bu formatları uyarladığında, hem yazması zevkli hem de akademik olarak güçlü bir Global Politics Extended Essay ortaya koyabilirsin.
Konu ve research question artık netse, işin büyük kısmı bitti gibi görünebilir, ama asıl farkı yaratan nokta taslak, revizyon ve son kontrol aşaması olur. Extended Essay, ilk yazdığın haliyle Grade A seviyesine çıkmaz, oraya seni bilinçli bir zaman planı, sistemli revizyon ve sağlam bir academic integrity kontrolü taşır. Bu bölümde hem 12 aylık esnek bir timeline göreceksin hem de taslaklarını adım adım güçlendirebileceğin çok pratik checklist’ler bulacaksın.
Her okulun resmi EE takvimi biraz farklıdır, o yüzden burada katı bir takvim yerine, DP Year 1 ve DP Year 2’ye yayılmış esnek bir plan üzerinden gidelim. Ama bir şeyi net söylemek lazım, 4.000 kelimelik bir Global Politics Extended Essay’i son ayda, hele son haftada yazmaya çalışmak gerçek anlamda riskli olur; hem Grade Boundary hem de mental health açısından buna hiç yaklaşma.
Aşağıdaki timeline’ı kendi okul takviminle eşleştirip küçük oynamalar yapabilirsin:
Ay 1–2 (DP Year 1, ikinci dönem): Konu alanı ve research question taslağı
Ay 3–4: Preliminary research ve konu daraltma
Ay 5–6: Detailed research, not alma ve outline
Ay 7–8 (DP Year 2 başı): First draft
Ay 9–10: Second draft, argüman ve yapı revizyonu
Ay 11: Language, clarity ve academic tone
Ay 12 (Submission öncesi son 3–4 hafta): Final polish ve teknik kontroller
Bu plan esnek, bazı okullar süreçleri daha sıkıştırılmış verir. Yine de bir rehber olarak masanda dursun, özellikle “first draft’ı hangi aya kadar bitirmeliyim” sorusunda seni toparlar. En büyük hata, Extended Essay’i TOK essay ve Internal Assessment’lerle aynı döneme yığmak, bu yüzden timeline’ı erkenden ciddiye almak uzun vadede sana ciddi rahatlık sağlar.
Revizyonu sadece grammar düzeltmesi olarak görürsen, Extended Essay hiçbir zaman tam potansiyeline ulaşmaz. Revizyon, argümanını keskinleştirdiğin, Global Politics kavramlarını netleştirdiğin ve metni Grade A bandına taşıdığın asıl süreçtir. Burada üç katmanlı bir kontrol listesi kullanmak işini çok kolaylaştırır: macro level, paragraph level ve sentence level.
1. Macro level: Structure ve argument flow
Bu seviyede bütün resmi görürsün. Şu sorulara bak:
Basit bir test kullanabilirsin: İçindekiler sayfasına bakan biri, başlıklardan bu EE’nin genel argümanını tahmin edebilmeli. Eğer başlıklar sadece “Background”, “Case Study”, “Conclusion” gibi çok genel kalıyorsa, daha analitik başlıklara geçmeyi düşün. Örneğin “Germany’s open-door policy” yerine “Germany’s open-door policy as a human security approach” gibi.
2. Paragraph level: Topic sentence, evidence, analysis
Her paragrafın kendi içinde sağlam durması gerekir. Paragraf okurken şuna dikkat et:
Global Politics özelinde, kavramların tutarlılığı bu seviyede çok kritik. Örneğin:
Küçük ama sık görülen bir hata, kavramları Türkçe ve İngilizce arasında kararsız kullanmak. Extended Essay İngilizce ise, kavramları ve teorileri tutarlı şekilde İngilizce yaz, Türkçe düşünsen bile metnin dili tek olsun.
3. Sentence level: Clarity, grammar ve academic tone
Bu katman, metni parlatma aşaması gibi düşünebilirsin. Cümleleri tek tek okurken şu noktalara odaklan:
Bu aşamada kendine 2–3 saatlik bloklar ayırmak ve her blokta sadece 2–3 sayfa üzerinde çalışmak daha sağlıklı olur. Bütün EE’yi tek oturuşta proofread etmeye çalışmak, hem hataları kaçırmana hem de dikkatinin dağılmasına yol açar.
Ek olarak, bazı okullar Extended Essay için checklist dokümanları paylaşır. Genel IB kriterlerinin nasıl checklist’e dönüştürüldüğünü görmek için, simple bir örnek yapıya bakmak istersen, benzer mantıkla hazırlanmış bir “Extended Essay checklist” PDF’ini incelemek fikir verebilir: https://ib.compscihub.net/wp-content/uploads/2016/07/EE-Final-Draft-Checklist.pdf. Global Politics’e tam özel olmasa bile, macro ve paragraph level kontroller için oldukça benzer bir mantık izlersin.
Academic integrity, Global Politics Extended Essay’de sadece “plagiarism yapma” kuralından ibaret değil. Aslında IB, senin kendi fikrini geliştirirken başkalarının fikirlerine nasıl saygılı ve şeffaf biçimde referans verdiğine bakar. Bu yüzden citation, referencing ve bibliography kısmını son dakika işi gibi görmek yerine, yazım sürecinin doğal bir parçası haline getirmen çok önemli.
Academic integrity ve plagiarism nedir?
Basit haliyle:
Bu riski sıfıra indirmek için en güvenli yol, metni kendi cümlelerinle yazmak ve her önemli bilgi ya da fikir için doğru citation eklemektir. Bir fikri paraphrase etsen bile, yani kelimeleri değiştirsen de, fikir başkasına aitse mutlaka kaynak göster.
Citation style seçimi ve tutarlılık
Extended Essay’de hangi citation style’ı kullanacağın (MLA, APA, Chicago, Harvard vb.) genelde okul politikasına bağlıdır. Önemli olan:
Citation kurallarını daha sistemli görmek istersen, IB’nin “Effective citing and referencing” dokümanı hem akademik dürüstlük hem de farklı stil örnekleri konusunda oldukça açıklayıcıdır: https://ibo.org/contentassets/76d2b6d4731f44ff800d0d06d371a892/effective-citing-and-referencing-en.pdf. Bu rehberi bir kez dikkatle okuyup, yanında kendi örneklerini işaretlemek uzun vadede sana çok zaman kazandırır.
Bibliography’de kaynak türlerini akıllıca sıralamak
Global Politics Extended Essay için bibliography kısmında her kaynağı aynı ağırlıkta görmemek daha doğru olur. Genel bir öncelik sırası şöyle olabilir:
Bibliography kısmında her kaynağın temel bilgileri eksiksiz yer almalı: yazar, yıl, başlık, yayın yeri, yayıncı ya da dergi adı, varsa DOI veya URL. Bir kaynağı metinde hiç atıf yapmadıysan, bibliography’e ekleme, aynı şekilde atıf yaptığın her kaynak mutlaka bibliography’de bulunsun.
Son kontrol checklist’i
Submission’dan önce academic integrity tarafını temiz görmek için şu mini listeyi kullanabilirsin:
Bu son adımları bilinçli şekilde yaptığında, hem Turnitin gibi sistemlerden rahat çıkarsın hem de IB’nin academic honesty beklentileriyle tam uyumlu bir Extended Essay teslim etmiş olursun. Global Politics gibi tartışmalı ve güncel bir alanda yazarken, fikrini güçlü savunmak kadar, fikrini nasıl inşa ettiğini şeffaf göstermek de sana ciddi saygı kazandırır.
Bu rehberde IB’nin resmi Extended Essay çerçevesini, konu ve research question seçimi için somut adımları, araştırma ve yazım stratejilerini ve sana ilham verecek 20 güncel soru örneğini bir araya getirdik, artık Global Politics Extended Essay süreci gözünde dev bir bilinmez gibi durmak zorunda değil. Bu yazıdaki akışı takip ettiğinde, subject choice, research question, methodology, analysis ve conclusion arasında mantıklı bir köprü kurabilir, Grade Boundary hedefini şansa bırakmadan planlı hareket edebilirsin.
Bugün kısa da olsa bir research question taslağı yazmak, supervisor ile ilk randevunu ayarlamak ve kabaca bir outline çıkarmak için çok iyi bir gün, yarını bekledikçe Internal Assessment, TOK essay ve diğer yükler üst üste binecek, kontrolü kaybetmek çok kolaylaşacak. Bu süreci yalnızca bir IB zorunluluğu gibi görmek yerine, üniversitede yazacağın ilk research paper’lara ve hatta ilerideki kariyerinde kullanacağın analitik düşünme ve akademik yazma becerilerine bir prova gibi düşündüğünde, Global Politics Extended Essay senin için stres kaynağından çok güçlü bir yatırım haline gelir.
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and