IB ESS HL Environmental Ethics: Anthropocentrism, Biocentrism, Ecocentrism
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
IB diplomanız var ve “Ukrayna’da üniversite okuyabilir miyim?” diye düşünüyorsanız, doğru yerdesiniz. Ukrayna’da IB kabul eden üniversiteler konusu, tek bir cümleyle bitmiyor, çünkü “IB kabulü” pratikte şunu ifade ediyor: Üniversite, lise mezuniyetinizi (IB Diploma) yabancı bir diploma olarak başvuruda kabul edebilir, ama bölüm bazında ek şartlar isteyebilir.
Bu yazıda Aralık 2025 itibarıyla güncel yaklaşımı, IB ile Ukrayna üniversite başvurusu sürecini ve “IB diploma denklik (tanıma)” adımını sade bir dille anlatıyorum. En sonda da, işinizi kolaylaştırmak için tüm okulları resmi web sitesi linkleriyle tek tabloda topladım.
Başlamadan küçük bir not: Ukrayna’da koşullar, savaş ve mevzuat güncellemeleri nedeniyle dönemsel değişebiliyor. Bu yüzden son kararı her zaman üniversitenin resmi “admissions / international students” sayfasına göre verin.
IB Diploması, çoğu ülkede olduğu gibi Ukrayna’da da “lise bitirme yeterliliği” olarak görülür. Yani temel olarak başvuruyu açan ana anahtar, IB’dir. Ama kapıdan girdikten sonra, hangi odaya gireceğiniz (bölümünüz) ayrı kurallara bağlı olabilir.
Genelde değerlendirme 4 parçadan oluşur:
“IB yeter mi?” sorusunun net çerçevesi şu: IB çoğu zaman başvuruyu mümkün kılar, ama kabul kararında bölümün ön koşulları, belge doğrulaması ve bazen ek sınavlar belirleyici olur. IB’nin ülkeler ve üniversiteler tarafından nasıl tanındığını anlamak için IB’nin resmi tanıma sayfası faydalıdır: IB Recognition (üniversite tanıma aracı).
Her üniversite IB’yi kabul etse bile, her programın barajı aynı değildir. Bunu ehliyet gibi düşünün: Ehliyetiniz vardır, ama kamyon kullanmak için farklı sınıf gerekebilir.
Bölümlere göre sık görülen örnekler:
Kısacası, IB puanınız iyi olsa bile seçtiğiniz HL dersleri bölümle örtüşmüyorsa, üniversite “tamamlayıcı” şartlar koyabilir. Bu yüzden başvurmadan önce hedef bölüm sayfasında “entry requirements” kısmını okumak ciddi zaman kazandırır.
Ukrayna tarafında en çok atlanan konu denklik (tanıma) adımıdır. Aralık 2025 itibarıyla, IB gibi yabancı diplomalarda üniversite ya da ilgili kurumlar “bu diploma Ukrayna sisteminde hangi düzeye denk?” sorusuna resmi yanıt görmek isteyebilir.
Ne yapmalısınız?
Ukrayna’da uluslararası öğrenci süreçleri için devlet tarafındaki resmi rehberler de fikir verir. Örneğin Zaporizhzhia National University kaydı, Ukrayna devletinin uluslararası öğrenci portalında şöyle geçiyor: https://universities.studyinukraine.gov.ua/en/minedu/university/98/contacts/
Türkiye’den gidenler için ayrı bir gerçek daha var: Savaş dönemi sonrası yatay geçiş ve başvuru süreçleri konusunda Türkiye’de yayımlanan resmi metinlere göz atmak, riskleri anlamaya yardım eder (örnek doküman): https://oidb.bingol.edu.tr/media/19012/ukrayna-da-egitim-alan-ogrencilerin-basvuru-islemleri.pdf
Aşağıdaki okullar, uluslararası öğrenci kabulüyle daha çok anılan ve IB’li öğrencilerin sık baktığı seçenekler arasında. Buradaki amaç şartları ezberletmek değil, “hangi şehir, hangi profil” sorusuna hızlı cevap vermek.

Photo by Nadiia Yahaha
Taras Shevchenko Kyiv National University (Taras Şevçenko Kiev Ulusal Üniversitesi)
Sosyal bilimler, fen bilimleri ve beşeri alanlarda geniş seçenek sunar. IB ile başvuruda programın dilini ve uluslararası öğrenci prosedürünü kontrol edin. Başvuru adımlarına dair örnek bir sayfa: https://knu.edu.eu/admission (resmi ana siteyi de tablodan kullanın).
Igor Sikorsky Kyiv Polytechnic Institute, KPI (Kiev Politeknik Enstitüsü)
Mühendislik ve teknoloji odaklıdır. IB’de Matematik HL ve bölümle uyumlu fen dersleri, özellikle teknik programlarda önem kazanır.
National University of Kyiv-Mohyla Academy, NaUKMA (Kyiv-Mohyla Akademisi)
Sosyal bilimler ve liberal arts çizgisine yakın programlarıyla bilinir. IB’de yazma, araştırma ve ders uyumu burada daha çok öne çıkar. Resmi İngilizce sayfası: https://www.ukma.edu.ua/eng/
Bogomolets National Medical University (Bohomolets Ulusal Tıp Üniversitesi)
Tıp isteyenlerin ilk baktığı okullardan. Tıp programlarında belge kontrolü daha sıkı olabilir, ayrıca ders uyumu (Biyoloji, Kimya) daha doğrudan sorgulanır.
Danylo Halytsky Lviv National Medical University (Lviv Ulusal Tıp Üniversitesi)
Tıp alanında köklü seçeneklerden biridir. IB ile başvuruda ders içeriklerinin (özellikle fen dersleri) uygunluğu sık konuşulur. Kurum hakkında temel bilgi için: https://en.wikipedia.org/wiki/Danylo_Halytsky_Lviv_National_Medical_University
V. N. Karazin Kharkiv National University (Karazin Harkiv Ulusal Üniversitesi)
Araştırma odaklı, geniş fakülte yapısı olan bir üniversite. IB başvurusu mümkün olsa da bazı programlar ek değerlendirme isteyebilir.
Kharkiv National Medical University (Harkiv Ulusal Tıp Üniversitesi)
Yabancı öğrenci kabulü ve tıp programlarıyla bilinir. Tıpta belge listesi (sağlık raporu, aşı kayıtları gibi) daha uzun olabilir; bölüm ofisinden net liste istemek iyi olur. Resmi sayfa: https://knmu.edu.ua/en/
Odesa National Medical University (Odesa Ulusal Tıp Üniversitesi)
Tıp için tercih edilen şehirlerden biridir. Tıp programlarında üniversiteler, giriş sürecini daha kuralcı yürütebilir, bu yüzden teslim formatı ve çeviri kuralları önemli olur.
Bu şehirlerde ortak gerçek şu: Tıp ve sağlık programlarında “evrak tamam mı?” sorusu bazen “puan kaç?” sorusunun bile önüne geçer. Dosyanız temizse süreç daha sakin ilerler.
IB ile Ukrayna üniversite başvurusu yaparken, süreci bir “evrak yarışı” gibi değil, bir “proje” gibi ele alın. Plan, stresinizi ciddi azaltır.
Kısa kontrol listesi:
IB’nin dünya genelinde üniversite kabulündeki yerini hızlıca anlamak isterseniz, IB’nin kabul gördüğü üniversitelere dair genel bir derleme sayfası da fikir verebilir (tam liste değildir): https://ibozel.com/ib-diplomasi-kabul-eden-dunya-universiteleri/
Üniversiteler değişse de tipik dosyada şunlar istenir:
Buradaki kritik nokta, teslim formatıdır. Bazı okullar taranmış PDF ister, bazıları orijinal evrakı kayıt günü görmek ister. Bu yüzden resmi sitede “International Admissions” bölümünü kontrol etmeden evrak bastırmayın.
Ukrayna’da bazı programlar İngilizce yürütülür, bazıları Ukraynaca yürütülür. Aynı üniversite içinde bile iki farklı dil seçeneği olabilir.
Sık görülen senaryolar:
Ne yapın? Hedef bölümün sayfasında “language of instruction” bölümünü bulun. Eğer net değilse uluslararası ofise yazın, “İngilizce program mı, hangi belgeyi kabul ediyorsunuz?” diye sorun.
IB puanım düşükse şansım biter mi?
Bitmez. Bazı programlar dosyayı bütün olarak değerlendirir. Ama rekabetçi programlarda alternatif planınız olsun.
Ek sınav veya mülakat olur mu?
Olabilir. Özellikle tıp, sanat ve bazı teknik alanlarda ek değerlendirme daha sık görülür.
Kabul süreci ne kadar sürer?
Üniversiteye ve döneme göre değişir. Evrak eksikse uzar, dosya tamamsa hızlanır.
Son tarihler sabit mi?
Hayır. Dönemsel değişebilir. Resmi sitedeki duyuru takvimini esas alın.
Aşağıdaki tabloda, bu yazıda geçen ve Aralık 2025 itibarıyla uluslararası öğrenci kabulüyle öne çıkan üniversiteleri tek yerde topladım. IB için en güvenli yaklaşım şudur: Okulun resmi sitesinden başvuru sayfasını açın, bölüm bazlı şartları kontrol edin, sonra denklik ve belge doğrulama adımını netleştirin.
| Üniversite | Şehir | Resmi web sitesi | Not (IB için kısa not) |
|---|---|---|---|
| Taras Shevchenko Kyiv National University (Taras Şevçenko Kiev Ulusal Üniversitesi) | Kyiv | https://www.univ.kiev.ua | IB diploma, yabancı lise diploması olarak değerlendirilir, bölüm şartı değişebilir. |
| Igor Sikorsky Kyiv Polytechnic Institute (KPI) | Kyiv | https://kpi.ua | Mühendislikte Matematik HL ve ilgili fen dersleri öne çıkar. |
| National University of Kyiv-Mohyla Academy (NaUKMA) | Kyiv | https://www.ukma.edu.ua | Program bazlı değerlendirme yaygındır, dil ve ders uyumunu kontrol edin. |
| Bogomolets National Medical University | Kyiv | https://bsmu.edu.ua | Tıpta belge doğrulama ve ders uyumu daha sıkı olabilir. |
| Danylo Halytsky Lviv National Medical University | Lviv | https://lnmu.edu.ua | Tıp için Biyoloji ve Kimya dersleri önemli olabilir, şartlar programa göre değişir. |
| Ivan Franko National University of Lviv | Lviv | https://lnu.edu.ua | Geniş bölüm seçeneği, uluslararası kabul kurallarını fakülte sayfasından doğrulayın. |
| V. N. Karazin Kharkiv National University | Kharkiv | https://karazin.ua | Araştırma odaklı, bazı programlarda ek değerlendirme olabilir. |
| Kharkiv National Medical University | Kharkiv | https://www.knmu.kharkov.ua | Tıp başvurularında evrak listesi ve teslim formatı kritik olur. |
| Odesa National Medical University | Odesa | https://onmedu.edu.ua | Tıpta kayıt süreci kuralcı ilerleyebilir, resmi sayfadan güncel alan adını da kontrol edin. |
| Zaporizhzhia National University | Zaporizhzhia | https://www.znu.edu.ua | Uluslararası öğrenci sayfasından belge listesi ve denklik adımını doğrulayın. |
| Dragomanov Ukrainian State University | Kyiv | https://udu.edu.ua | Yabancı diploma ile başvuruda sınav ve dil hazırlığı seçenekleri olabilir. |
IB diplomanız, Ukrayna’da üniversite kapısını açan güçlü bir anahtar. Yine de anahtarın her kapıda aynı dönmediğini unutmayın: hedef bölümünüzün HL ders beklentisini kontrol edin, IB diploma denklik (tanıma) adımını baştan netleştirin ve üniversitenin uluslararası ofisine kısa, net bir e-posta gönderin.
En güncel bilgi her zaman resmi sitelerde olur. Hızlı karşılaştırma için, yazının sonundaki linkli üniversite tablosunu kullanarak listenizi daraltın.
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and