IB ESS HL Environmental Ethics: Anthropocentrism, Biocentrism, Ecocentrism
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
IB Diploma (International Baccalaureate) ile San Marino’da üniversite okumak mümkün mü? Kısa cevap şu: Evet, mümkün olabilir, ama San Marino’nun ölçeği nedeniyle seçenekler çok sınırlı ve kabul koşulları program bazında netleşiyor.
San Marino, Avrupa’nın en küçük ülkelerinden biri. Bu yüzden “San Marino’da IB kabul eden üniversiteler” diye aradığınızda listenin kısa olması normal. Ülkede yükseköğretim kurumu sayısı az, lisans programı çeşitliliği de büyük ülkelere göre daha dar.
Bu yazıda şunları bulacaksınız: San Marino’da IB ile başvurabileceğiniz üniversite(ler) hangisi, UNIRSM’ye başvururken hangi adımları takip etmeniz mantıklı, IB puanı ve HL ders şartını nasıl netleştireceğiniz, San Marino’da yaşama dair pratik ipuçları. En sonda da resmi linkleri olan bir tablo var.
San Marino’da “üniversite sistemi” dediğimiz yapı, birkaç farklı enstitü ve yüksek lisans düzeyi oluşum olsa da pratikte tek ana üniversite etrafında toplanır. Bu yüzden IB kabul eden kurumları listelerken temel odak Università degli Studi della Repubblica di San Marino (UNIRSM) olur.
IB kabulü, çoğu ülkede “uluslararası lise diplomasının tanınması” başlığı altında değerlendirilir. Yani üniversite size şunu sorar: “Bu diploma, üniversiteye giriş için geçerli bir lise bitirme yeterliliği mi?” IB, dünya genelinde yaygın tanınan bir diploma olduğu için çoğu yerde bu çerçevede ele alınır. Resmi ve güncel çerçeveyi görmek için IB’nin üniversite kabul sayfası iyi bir başlangıç noktasıdır: IB üniversite kabulü, ülke ve üniversite arama.
San Marino özelinde kritik nokta şu: UNIRSM’nin web sitesinde IB’ye dair her zaman açık bir “IB kabul edilir” cümlesi göremeyebilirsiniz. Bu durum, IB’nin reddedildiği anlamına gelmez. Çoğu zaman üniversiteler, IB’yi “yabancı lise diploması” olarak genel kategoride değerlendirir ve ayrıntıyı kayıt ofisi (Student Secretariat) üzerinden teyit eder.
UNIRSM, San Marino’daki ana (kamu) üniversitedir. Resmi site üzerinden programları, duyuruları ve öğrenci hizmetlerini takip edebilirsiniz: University of San Marino (UNIRSM) resmi sitesi.
UNIRSM’ye IB ile başvuru konusu genelde şu mantıkla ilerler: IB Diploma, “tanınan bir lise bitirme yeterliliği” olarak ele alınır; ardından programın kendi koşulları gelir (dil, kontenjan, alan ön koşulları gibi). Bu yüzden genel kabul ile bölüm şartı birbirine karışmamalı.
Uluslararası öğrenciler açısından en pratik başlangıç sayfalarından biri, üniversitenin öğrenci hizmetleri ve “UNIRSM’de okumak” bölümüdür: Studying at UNIRSM. Başvuru adımları, kayıt dönemi ve istenen belgeler yıl içinde güncellenebildiği için burası düzenli kontrol edilmeli.
UNIRSM’nin kurum profiline dair bağımsız bir referans görmek isterseniz, IAU’nun (International Association of Universities) kayıt sayfası da fikir verir: IAU HESD, UNIRSM kurum profili.
Son bir not: UNIRSM’de program isimleri ve açılan alanlar zamanla değişebilir. Bu yüzden “IB kabul ediliyor mu?” sorusunu tek cümleye indirip bırakmak riskli. En doğru yaklaşım, hedeflediğiniz bölüm sayfasını bulmak ve kayıt ofisine kısa bir soru listesiyle yazmaktır.
Aşağıdaki kontrol listesi, zaman kaybetmemeniz için yazıldı. Kısa, net ve adım adım düşünün. Bir nevi seyahat çantası hazırlamak gibi; eksik kalırsa yolda uğraştırır.
Burada en sık yapılan hata şu: “IB diplomam var, otomatik kabul olur.” Üniversiteler genelde otomatik kabul mantığıyla çalışmaz. IB size kapıyı açar, ama hangi kapıdan gireceğinizi program belirler.
Aşağıdakiler UNIRSM gibi Avrupa’daki birçok üniversitenin tipik olarak istediği belgelere benzer. Yine de son listeyi program sayfası ve öğrenci işleri üzerinden netleştirin.
IB’nin tanınma mantığını anlamak için “komşu sistem” olan İtalya örneği çok açıklayıcıdır. İtalya’da IB Diploma’nın üniversiteye giriş için tanındığına dair özet bilgiye şu dokümandan bakabilirsiniz: Recognition of IB Diploma for Admission to Universities and Colleges in Italy (PDF). Bu belge, “IB kabul ediliyor mu?” sorusunu zemine oturtur; UNIRSM için yine de son söz üniversitenin kendi kayıt birimindedir.
IB’de en kafa karıştıran bölüm genelde “minimum puan var mı, HL ders şartı var mı” kısmı. Çünkü bu iki konu, üniversiteden üniversiteye değil, bölümden bölüme bile değişebilir.
UNIRSM için yaklaşım şöyle olmalı:
Kayıt ofisine veya International Office’e yazarken işinizi kolaylaştıracak doğru sorular:
Denklik kelimesi göz korkutmasın. Burada amaç, IB’nin lise bitirme yeterliliği olarak kabul edilmesi ve üniversitenin bunu kayıt sistemine doğru şekilde işlemesidir.
San Marino küçük bir yer, bu da iki şeyi aynı anda getirir. Bir yanda sakinlik ve kısa mesafeler, diğer yanda sınırlı konaklama seçeneği ve bazı işlemlerde daha az “otomasyon”.
Plan yaparken şu başlıklara gerçekçi bakın:
San Marino’da öğrencilik, büyük bir metropoldeki gibi “her şey kampüste” hissi vermeyebilir. Daha çok “küçük bir şehirde düzen kurmak” gibidir. Bazı öğrenciler bu ritmi sever, bazıları daha hareketli yer arar.
San Marino’da günlük yaşamda İtalyanca sık karşınıza çıkar. Program dili İngilizce olsa bile, markette, ev sahibiyle konuşurken veya resmi işlemlerde İtalyanca bilmek işinizi kolaylaştırır. Bu yüzden baştan “Program dili ne?” sorusunu netleştirin ve gerekirse temel İtalyanca planı yapın.
Kampüs hayatı daha sınırlı olabilir. Buna karşılık, çevre bölgelerle sosyal seçenekler artar. Konaklama ararken de sadece “kampüse yürüme mesafesi” filtresine takılı kalmak bazen bütçeyi zorlar.
Bütçe planı yaparken şu kalemleri tek tek yazın:
Küçük yerlerde en büyük sürpriz, “az seçenek” değil, “seçeneklerin hızlı dolması” olur. Özellikle dönem başlarında.
IB ile doğrudan kabul var mı?
Bazı programlarda süreç daha basit ilerleyebilir, ama “IB varsa otomatik kabul” diye düşünmeyin. UNIRSM’nin kayıt birimi, IB’yi hangi statüde kabul ettiğini ve ek koşulları size yazılı şekilde netleştirmeli.
Koşullu kabul olur mu?
IB sonuçları açıklanmadan önce başvuru yapılabiliyorsa, “sonuçları şu tarihe kadar iletme” şartı ile ilerleyen koşullu süreçler görülebilir. Bunu baştan sorun.
IB sonuçları açıklanmadan başvurabilir miyim?
Çoğu öğrenci bu noktada zaman kaybeder. En iyi çözüm, başvuruyu erken başlatıp “beklenen sonuç tarihi”ni açıkça belirtmek; üniversite hangi belgeyi ne zaman istediğini söyler.
Yatay geçiş mümkün mü?
Yatay geçiş, genelde alınan derslerin içerik eşleşmesine ve kontenjana bağlıdır. IB ile başlayıp sonra geçiş planlıyorsanız, önce UNIRSM’de kredi sayımı yaklaşımını öğrenin.
Burs var mı?
Burslar yıl ve programa göre değişebiliyor. Bu soruyu “Hangi burslar var?” diye geniş sormak yerine, “Uluslararası lisans öğrencileri için hangi destekler var, başvuru tarihi nedir?” diye net sorun.
IB konusunda güvenilir bir kontrol noktası olarak IB’nin resmi tanıma ve üniversite arama aracını da kullanabilirsiniz: IB Recognition, İtalya üniversiteleri arama sayfası. UNIRSM listede görünmese bile, hangi verilerin üniversiteler tarafından nasıl paylaşıldığını anlamanıza yardım eder.
San Marino’da IB kabul eden üniversiteler listesinin kısa olmasının sebebi basit: ülkede üniversite sayısı zaten az. Bugün pratikte odak nokta UNIRSM. IB ile başvuru mümkün olabilir, ama en sağlıklı yol, seçtiğiniz programın koşullarını kontrol etmek ve kayıt birimine kısa bir soru listesiyle yazmak.
Sıradaki adımınız net olsun: program seçin, belge listenizi hazırlayın, IB puanı ve HL ders şartını yazılı teyitle alın. Bu işi baştan netleştirirseniz, son dakika sürprizleri büyük ölçüde biter.
Aşağıdaki tablo, San Marino’da IB ile başvuru için bakmanız gereken kurumları ve resmi sayfaları toplar.
| Üniversite adı | Resmi web sitesi | Uluslararası başvuru / uluslararası öğrenci sayfası |
|---|---|---|
| Università degli Studi della Repubblica di San Marino (UNIRSM) | https://www.unirsm.sm/en/ | https://www.unirsm.sm/en/segreteria-studenti/studiare-unirsm/ |
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and