IB ESS HL Environmental Ethics: Anthropocentrism, Biocentrism, Ecocentrism
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
IB Diploması’nı alıp Monako’da üniversite okumak kulağa çok net bir hedef gibi geliyor, değil mi? Ama Monako küçük bir ülke, bu yüzden “Monako’da IB kabul eden üniversiteler” listesi de doğal olarak kısa kalıyor. Kısa olması kötü haber değil, sadece aramayı doğru yerden yapman gerektiği anlamına geliyor.
Bu yazıda Monako’da IB (International Baccalaureate) diplomasıyla başvurabileceğin üniversitelerin Aralık 2025 itibarıyla güncel durumunu, kabul mantığını ve başvuruya hazırlanırken hangi adımları izlemen gerektiğini anlaşılır şekilde toparladım. Zaman kaybetmeden hangi kurumun kabul ettiğini, minimum IB puanını, dil beklentisini, başvuru adımlarını ve resmi linkleri bulacaksın.
Monako’yu bir “şehir kadar küçük ülke” gibi düşünebilirsin. Nüfus az, alan sınırlı, kamu üniversitesi sistemi geniş değil. Bu yüzden, başka ülkelerde gördüğün türde çok sayıda üniversite ve kampüs burada yok.
Bu gerçeği bilmek önemli, çünkü öğrencilerin en sık yaptığı hata şu: Monako’daki güçlü uluslararası okulları görünce, bunları üniversite sanmak. Oysa “IB ile üniversiteye başvuru” ile “IB veren lise” bambaşka şeyler.
Monako’da eğitim kurumlarıyla ilgili genel bir çerçeve görmek istersen, ülkenin okul yapısını anlatan rehberlerden biri olan Schools in Monaco – The Complete Guide sayfası, sistemin neden sınırlı olduğunu anlamaya yardımcı olur.
“IB kabul ediyor” demek, üniversitenin IB Diploması’nı lise bitirme yeterliliği olarak tanıdığı ve başvurunu bu sisteme göre değerlendirdiği anlamına gelir. Değerlendirme genelde 3 parçaya dayanır:
1) IB Diploma skoru (toplam puan)
IB toplam puanın 45 üzerinden gelir. Üniversiteler çoğu zaman bir “minimum” belirler, sonra rekabet seviyesine göre daha yüksek puanlı adayları önceliklendirebilir.
2) Predicted grades (tahmini notlar) ve final skor
3) Ders seçimi (HL/SL) ve dil yeterliliği
Bazı programlar belirli dersleri ya da seviye kombinasyonlarını daha uygun görür. Ayrıca eğitim dili İngilizceyse, İngilizce seviyeni kanıtlaman gerekebilir.
Monako’da International School of Monaco (ISM) gibi kurumlar IB programı sunar. Bu çok değerli bir şeydir, çünkü seni üniversiteye hazırlar. Ama ISM bir üniversite değildir. Lisans veya yüksek lisans programına öğrenci almaz, diploma türü ve başvuru linkleri de bu yüzden tamamen farklıdır.
Bu ayrım pratikte şunu değiştirir:
Kafa karışmasını bitirmek için resmi kaynak en net olandır. ISM’nin kendi sitesi burada: The International School of Monaco.
Aralık 2025 itibarıyla, Monako içinde IB diplomasını açık şekilde kabul ettiği kamuya açık kaynaklarla doğrulanabilen ana üniversite kurumu International University of Monaco (IUM) olarak öne çıkıyor. IUM daha çok işletme ve yönetim alanında programlara odaklı bir üniversite yapısına sahip.
IUM’un program portföyünü genel hatlarıyla görmek istersen resmi sayfa: The Programs.
Aşağıdaki bilgiler hızlı bir çerçeve vermek için. Program bazında değişebilen detaylar için en doğru yer IUM’un resmi kabul şartları sayfası: IUM Tuition Fees & Admissions. IB’nin IUM için tanınmasına dair kayıt da IB’nin resmi tanıma sayfasında yer alıyor: International University of Monaco IB requirements.
IUM için hızlı özet (IB öğrencisi gözüyle):
IUM için IB diplomasında minimum 24 puan eşiği, resmi tanıma bilgisinde yer alıyor. Bu eşik şunu anlatır: IB Diploması ile başvuru yapman “mümkün”. Ama kabul süreçleri sadece “puan yetti mi” diye çalışmaz.
Daha güçlü aday profili genelde şu karışımı taşır:
Buradaki önemli nokta şu: 24 puan “garanti kabul” değildir. Bir anahtar gibi düşün, kapıyı açar ama içeri girmen için dosyanın tamamı önemlidir. Mülakat performansı ve motivasyon metni de çoğu zaman belirleyici olur.
IUM’daki derslerin İngilizce olduğunu bilmek işin yarısıdır. Diğer yarısı, bu dili akademik düzeyde kullanabildiğini göstermektir. Aralık 2025 itibarıyla, IUM başvurularında genel beklenti B2 ila C1 bandında bir İngilizce yeterliliğidir.
IB öğrencileri için pratik senaryolar:
Kendine dürüst bir kontrol yap: Sunum yaparken rahat mısın, 800 kelimelik bir essay yazınca anlatmak istediğin çıkıyor mu? Mülakat kısmında “konuşuyorum ama toparlayamıyorum” hissi oluyorsa, dil belgesini son dakikaya bırakmak iyi fikir olmaz.
IUM’da süreç genelde adım adım ilerler. Karmaşık görünmesin diye net bir akışla düşün:
1) Online başvuru
Kişisel bilgilerin, eğitim geçmişin ve program seçimin sisteme girilir.
2) Akademik belgeler
IB öğrencisiysen şu ikisi öne çıkar:
3) Motivasyon metni (ve bazen CV, referans)
Motivasyon yazısı, “Ben kimim?” metni değildir. Daha çok şu üç şeye yanıt verir: hedefin, bölümle bağın, IUM’u seçme nedenin. CV varsa kısa tut, somut başarılar yaz (kulüp, proje, yarışma, staj, gönüllülük).
4) Mülakat
Burada ezber cümleler zayıf kalır. En iyi hazırlık, kendi hikayeni 2 dakikada açıkça anlatabilmektir. Bir de plan B sorusuna hazır ol: “Bu program olmazsa ne yaparsın?” İyi bir cevap, panik değil olgunluk gösterir.
5) Admissions jury kararı
Son karar, başvurunun bütününe bakılarak verilir. Bu yüzden tek bir parçaya abanmak yerine, dosyayı dengeli kurmak daha iyi sonuç verir.
Başvuru dosyasını güçlendirmek için küçük ama etkili dokunuşlar:
Monako’da seçenek az olduğu için, doğru adımları atınca süreç aslında daha kontrollü ilerler. Çok fazla kurum arasında kaybolmazsın. Ama küçük bir hata, yanlış yere başvuru gibi, haftalarını da alabilir.
Burada hedef basit: Doğru kurum, doğru belge, doğru zamanlama. Ayrıca tekrar hatırlatalım; “üniversite” ile “IB okulu” aynı şey değil. IUM üniversite düzeyinde program verir, ISM ise IB programı veren bir okuldur.
Aşağıdaki kontrol listesi, dosyanı son hafta stresinden kurtarır:
Son teslim tarihleri ve dönem başlangıçları değişebilir. Bu yüzden her zaman IUM’un resmi kabul şartları sayfasından kontrol etmen gerekir: IUM Tuition Fees & Admissions.
Bu hatalar çok yaygın, ama hepsi önlenebilir:
Yanlış kuruma bakmak (IB okulu ile üniversiteyi karıştırmak)
Çözüm: Kurum sitesinde “Bachelor, Master, Admissions” bölümleri var mı diye bak. ISM gibi okullar IB verir ama üniversite değildir.
Minimum puanı “otomatik kabul” sanmak
Çözüm: 24 puan eşik olabilir, ama kabul için mülakat, transkript ve motivasyon metni de belirleyicidir.
İngilizce şartını hafife almak
Çözüm: Muafiyetin var mı erken kontrol et. Yoksa sınav tarihini başvurudan aylar önce al.
Belgeleri geç yüklemek
Çözüm: Predicted grades ve transkript için okulunla takvim oluştur. Son hafta “belge yetişmedi” krizi, gereksiz risk.
Mülakata hazırlıksız girmek
Çözüm: 3 ana örnek hazırla (bir başarı, bir zor an, bir ekip işi). Bu örnekler konuşmayı doğal hale getirir.
Aralık 2025 itibarıyla Monako’da IB diplomasını kabul eden üniversite düzeyindeki ana kurum International University of Monaco (IUM) olarak öne çıkıyor. Monako’daki diğer IB bağlantılı kurumlar, örneğin International School of Monaco (ISM), IB veren bir okuldur ama üniversite değildir. Bu ayrımı baştan netleştirmen, yanlış başvurularla vakit kaybetmeni önler.
Şimdi en pratik adım şu: Başvurmak istediğin dönemi seç, belgelerini sıraya koy, resmi sayfalardan güncel koşulları kontrol et. Gerekirse kabul ekibine yazıp netleştir. İyi hazırlanmış bir dosya, IB skorundan daha fazlasını anlatır.
| Kurum | Tür | IB ile ilişkisi | Resmi web sayfası |
|---|---|---|---|
| International University of Monaco (IUM) | Üniversite | IB Diploması ile başvuru kabul eder | https://www.monaco.edu/en/ |
| International School of Monaco (ISM) | Okul (üniversite değil) | IB programı verir (DP) | https://www.ismonaco.org/ |
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and