Moldova’da IB (International Baccalaureate) diplomasıyla üniversiteye girmek mümkün mü? Evet, çoğu durumda mümkün. Ama burada küçük bir gerçek var: 2025 için “IB kabul eden üniversiteler” diye tek bir resmi, eksiksiz liste bulmak zor.
Moldova’daki birçok üniversite, IB’yi doğrudan “IB’ye özel” bir kategori gibi değil, yabancı lise diploması olarak görür. Sonra da belge incelemesi ve (gerekirse) denklik mantığıyla değerlendirir. Bu yüzden adayların niyeti genelde aynı noktada birleşir: Hangi üniversiteler yabancı diploma kabul ediyor, hangi evraklar lazım, süreç nasıl ilerliyor?
Bu yazıda mantığı sade şekilde anlatıyorum, pratik başvuru adımlarını veriyorum, en sonda da doğrulanabilir resmi sayfa linkleriyle üniversiteleri bir tabloda topluyorum.
IB diploması Moldova’da genelde “yabancı ortaöğretim bitirme belgesi” gibi değerlendirilir. Yani başvuru dosyanızda IB Diploma ve not dökümünüz (transkript) ana akademik belge olur. Üniversite, programın şartlarına ve ülke mevzuatına göre belgeleri inceler; çoğu zaman belge doğrulama, tercüme ve onay adımları devreye girer.
“IB puanı şart mı?” sorusunun cevabı net bir tek cümle değil. Çünkü Moldova’da pek çok üniversite sayfasında “minimum IB puanı” açıkça yazmayabilir. Bazı bölümlerde (özellikle tıp, mühendislik, yoğun talep gören programlar) beklentiler daha yüksek olur; bazı programlarda ise dosya temelli değerlendirme yapılır. En doğru yaklaşım şu: Hedeflediğiniz bölüm için üniversitenin uluslararası ofisinden yazılı teyit alın.
Moldova’daki üniversitelerin genel ad listesini görmek isterseniz, isimleri bir arada sunan kaynaklardan biri List of universities in Moldova sayfasıdır. (Bu sayfa IB şartlarını vermez, ama ülke içindeki kurumları tanımak için işe yarar.)
IB ile başvururken istenen evraklar üniversiteye göre değişir, ama pratikte en sık karşılaşacağınız set şuna benzer:
En çok zaman alan kısım genelde üçlü kombinasyondur: apostil veya konsolosluk onayı, yeminli tercüme, bazen de “belge tanıma” süreci. Üniversite sizden Romence, Rusça veya İngilizce tercüme isteyebilir. Burada kritik detay şu: Belgeyi hangi dile tercüme ettireceğiniz, seçtiğiniz programın eğitim diliyle ve üniversitenin dosya formatıyla uyumlu olmalı. Yanlış dilde tercüme, başvuruyu uzatır.
Bazı başvurularda üniversite dışında, ulusal düzeyde bir onay veya kayıt mantığı da devreye girebilir. Bu yüzden “Sadece IB diplomasını yükledim, bitti” rahatlığı Moldova için çoğu zaman doğru olmaz.
Moldova’da lisans programlarının önemli bir bölümü Romence veya Rusça yürütülür. İngilizce programlar var, ama her alanda ve her üniversitede bol seçenek beklememek lazım.
Romence veya Rusça bilmeyen öğrenciler için bazı kurumlar hazırlık (preparatory) yılı veya dil temelli hazırlık programı sunar. Bu seçenekler iyi bir sigorta gibi çalışır; fakat süreyi uzatır ve toplam maliyeti etkiler. Başvurudan önce şunları netleştirin:
Aşağıdaki kurumlar, yabancı öğrencilere başvuru süreçlerini açıkça paylaşan ve yabancı diplomalarla başvuru alan üniversiteler arasında öne çıkıyor. IB genelde bu çerçevede, yani yabancı lise diploması eşdeğeri olarak değerlendiriliyor.
Her üniversite için küçük ama önemli bir not: IB puan barajı ve HL ders şartı gibi detaylar çoğu zaman bölüm bazında değişir. Kesin karar için, başvurudan önce uluslararası ofise e-posta atıp teyit almak en temiz yol.
Moldova’nın en bilinen devlet üniversitelerinden USM, yabancı adaylar için başvuru akışını ayrıca anlatır. IB diploması olan bir aday için ana mantık şudur: IB, lise bitirme belgesi olarak dosyaya girer; ardından üniversite belgeleri inceler ve kayıt şartlarını bildirir.
USM’nin uluslararası başvuru sayfası: USM Admission
Bazı adayların beklediği “Minimum IB puanı şudur” gibi tek satırlık bilgi, her bölüm için açık şekilde yayınlanmayabilir. Bu normal. Bölüme, kontenjana ve rekabet seviyesine göre değişebilir.
Süreç çoğu zaman şu ritimde ilerler: çevrim içi başvuru veya e-posta ile ön değerlendirme, belgelerin hazırlanması ve gönderimi, kabul ve kayıt adımı, ülkeye giriş ve yerinde kayıt. USM’nin uluslararası sayfalarında yabancı öğrenciler için belge listeleri ve yönlendirmeler de bulunur: USM International Admission
İşletme, ekonomi, finans gibi alanlara odaklanan ASEM, uluslararası adaylar için ayrı bir kabul sayfası sunar. IB diploması bu tip kurumlarda genelde “eşdeğer ortaöğretim diploması” gibi ele alınır ve dosyanızdaki apostil, tercüme, kimlik belgeleri gibi adımlar belirleyici olur.
ASEM uluslararası kabul sayfası: ASEM International Admissions
ASEM’in duyurularında dil seviyesi, akademik takvim ve başvuru dönemleri gibi noktalar önemli yer tutar. Başvurudan önce özellikle eğitim dili, hazırlık seçeneği ve istenen tercüme dili konularını netleştirin. ASEM’in Moldova’daki resmi “Study in Moldova” portalındaki kurum sayfası da ek bağlam sunar: Study in Moldova, ASEM
Mühendislik ve teknoloji tarafında UTM, yabancı öğrenciler için açık bir kabul sayfası yayınlar. IB diploması burada da çoğunlukla “baccalaureate veya eşdeğeri” mantığında değerlendirilir. Teknik programlarda, bazı bölümlerde matematik altyapısı, ek ders beklentisi veya portfolyo gibi ek talepler çıkabilir. Bu tamamen bölüme bağlıdır.
UTM yabancı öğrenci kabul sayfası: UTM Foreign Students
Belge listesi ve başvuru için istenen dokümanları anlatan sayfa da işinizi kolaylaştırır: UTM Necessary Documents
Moldova başvurusu, doğru sırayı izlerseniz gayet yönetilebilir. Stresi azaltan şey, her adımı küçük bir görev gibi düşünmek.
Kısa ve net sorular, hızlı yanıt aldırır. Mesajınıza şu soruları aynen ekleyebilirsiniz:
Küçük bir kontrol listesi yapın, her belgeye “hazır” kutusu koyun. Moldova başvurularında bu yöntem ciddi zaman kazandırır.
Moldova’da IB’ye özel, tek bir resmi “kabul edenler listesi” olmadığı için tabloyu şu mantıkla hazırladım: Yabancı öğrenciler için kabul sayfası yayınlayan, yabancı lise diplomasını değerlendirdiğini açıkça gösteren kurumlar. IB, pratikte bu kapsama girer, ama son kararı her zaman üniversitenin yazılı şartları ve e-posta teyidi belirler.
Aşağıdaki tabloda her üniversite için doğrulanabilir sayfa linkleri yer alıyor.
| Üniversite adı | Şehir | Resmi web sitesi | Yabancı öğrenci kabul sayfası | IB için not |
|---|---|---|---|---|
| Moldova State University (USM) | Chișinău | https://study.usm.md/en/admission/ | https://international.usm.md/?page_id=165&lang=en | IB genelde yabancı lise diploması olarak değerlendirilir, bölüm bazında teyit gerekir. |
| Technical University of Moldova (UTM) | Chișinău | https://admitere.utm.md/cetateni-straini/ | https://international.utm.md/admission-requirements-necessary-documents/ | IB, “eşdeğer diploma” olarak ele alınabilir, dil ve teknik bölüm şartlarını teyit edin. |
| Academy of Economic Studies of Moldova (ASEM) | Chișinău | https://international.ase.md/en/admissions/ | https://international.ase.md/en/admissions/ | IB genelde yabancı diploma çerçevesinde incelenir, dil seviyesi ve evrak formatı kritik. |
| Academy of Economic Studies of Moldova (ASEM) (ulusal portal sayfası) | Chișinău | https://studyinmd.mec.gov.md/the-academy-of-economic-studies-of-moldova/ | https://international.ase.md/en/admissions/ | ASEM için ek resmi bağlam sunar, IB puan dönüşümü için okula yazın. |
| “Ion Creangă” State Pedagogical University of Chișinău (UPSC) | Chișinău | https://upsc.md/en/admissions/ | https://upsc.md/en/admissions/ | IB, yabancı lise diploması gibi değerlendirilir, program dili ve dil kanıtını sorun. |
| University of European Political and Economic Studies “Constantin Stere” (USPEE) | Chișinău | https://uspee.md/en/international-students/ | https://uspee.md/en/international-students/ | Yabancı lise mezuniyet belgesi istenir, IB genelde bu kapsamda ele alınır. |
Moldova’da IB diploması ile üniversiteye başvuru çoğu zaman mümkün, ama “IB için şu puan şart” gibi net barajlar her okulda açık yazmayabilir. Bu yüzden en güvenli yol, hedef bölümünüz için yazılı teyit almak ve evrakları erken toparlamak.
Şimdi net bir aksiyon planı yapın: Bölümünüzü seçin, tablodaki linklerden şartları kontrol edin, uluslararası ofise 7 soruyu gönderin, apostil ve tercümeyi erkenden başlatın. Başvurunuzu bugün başlatırsanız, en zor kısım olan evrak takvimini siz yönetirsiniz, süreç sizi yönetmez. Linklerle hazırladığım tablodan başlayarak güncel şartları kontrol edin.
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and