IB ESS HL Environmental Ethics: Anthropocentrism, Biocentrism, Ecocentrism
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
IB okuyorsun ya da mezunsun, aklındaki soru çok net: İsveç’te IB ile üniversiteye girilir mi, hangi üniversiteler kabul ediyor? Kısa cevap, evet. İsveç’te IB Diploması genel olarak lise bitirme yeterliliği olarak kabul edilir ve başvuruların büyük kısmı merkezi sistem olan universityadmissions.se üzerinden yürür.
Bu yazı; IB öğrencileri, yeni mezunlar ve süreci ailece planlayanlar için hazırlandı. IB’nin İsveç’te nasıl değerlendirildiğini, 2025 sonu itibarıyla 2026 giriş dönemi için zamanlamayı ve başvuruyu hatasız yapmanın yollarını net bir dille anlatacağım. En sonda da İsveç’te IB kabul eden kurumların geniş bir tablosunu bulacaksın.
İsveç üniversiteleri, IB Diploması’nı çoğu durumda “lise mezuniyeti” gibi kabul eder. Yani IB, genel giriş için bir anahtar gibidir. Kapıyı açar, ama hangi kapıdan gireceğini programın şartları belirler.
Başvuruların dili çoğunlukla İngilizce olur. Özellikle lisans ve yüksek lisans program sayfalarında “Entry requirements” (giriş şartları) bölümü İngilizce yazılır. İsveççe programlar da var, ama uluslararası adayların baktığı programların büyük bölümü İngilizce.
Buradaki kritik nokta şu: İsveç’te kabul çoğu zaman program bazında yapılır. Aynı üniversitenin bir bölümü IB’yi rahatça kabul ederken, başka bir bölüm “Şu matematik seviyesini, şu fen dersini” şart koşabilir. O yüzden sadece “üniversite IB kabul ediyor mu?” değil, “program IB ile hangi dersleri istiyor?” sorusu asıl belirleyicidir.
IB öğrencileri için resmi yönergeleri University Admissions sayfasında görebilirsin: IB studies
Genel resim basit:
Örnek vermek gerekirse, mühendislik programları çoğu zaman matematik ister, bazen fizik de ister. İşletme ve ekonomi programları matematiğe daha çok bakar. Sağlık ve yaşam bilimlerinde ise biyoloji, kimya gibi dersler öne çıkabilir.
Bir uyarı: IB puanın yüksek olsa bile, programın istediği dersi almadıysan (ya da istenen seviyede almadıysan) “eligible” (uygun) sayılmayabilirsin. Bu durum, özellikle teknik ve sağlık alanlarında sık görülür.
Dil tarafında rekabetçi okulların ayrı açıklamaları olabilir. Örneğin Stockholm School of Economics, IB’de son sınıftaysan “predicted grades” ile başvuru sürecini ayrı anlatır: I’m an international student applying with predicted grades
İsveç’te başvurunun temposu, takvim gibidir. Bir günü kaçırırsan domino etkisi yapar.
Autumn 2026 (Güz 2026) dönemi için merkezi başvuru takviminde öne çıkan tarihler (uluslararası adaylar için birinci tur):
“Birinci tur” ve “ikinci tur” mantığı çok kısa şöyle çalışır: Birinci tur, uluslararası öğrenciler için en mantıklı turdur çünkü vize, konaklama ve taşınma için zaman bırakır. İkinci tur daha geç sonuçlandığı için çoğu uluslararası adayın planını zorlaştırır.
Belge tarafında genel kural: İstenen evrakları taranmış kopya olarak sisteme yüklersin. IB için özel yönergeler olabilir ve çoğu zaman IB’nin kendi online gönderim sistemi yerine University Admissions’ın belge kuralları geçerli olur. Plan yaparken program sayfasındaki “Entry requirements” ve “Supporting documentation” bölümlerini mutlaka kontrol et.
Daha geniş bağlam için İsveç’teki kurum tiplerini ve genel sistemi University Admissions’ın şu sayfası özetler: Swedish universities
Evet, var. Hatta İsveç’te uluslararası başvuru alan üniversitelerin büyük bölümü IB Diploması’nı genel yeterlilik olarak kabul eder. Farkı yaratan şey, “IB kabul ediyor mu?” sorusundan çok, “seçtiğim program benden hangi IB derslerini istiyor?” sorusudur.
Aşağıda okuması kolay olsun diye kurumları birkaç grupta düşünebilirsin:
Photo by Efrem Efre
İsveç’te IB ile en çok hedeflenen okullardan bazıları:
IB’nin dünya çapında tanınmasına dair genel çerçeveyi görmek istersen, IB’nin tanıma arama sayfası faydalı olur: Find universities in Sweden for International Baccalaureate
İsveç’te lisans programlarının çok büyük kısmı ve yüksek lisans başvurularının tamamına yakını merkezi sistemle alınır. Sistemin iyi yanı şu: Tek tek üniversite portallarıyla uğraşmazsın, başvurunu tek yerden yönetirsin.
Pratik bir arama yöntemi:
Üniversite listelerini ve şehirleri hızlı taramak için de Study in Sweden’in filtreli sayfası iş görür: Universities
Başvuruyu bir “checklist” gibi düşün. Uçağa binmeden önce pasaportuna bakmak gibi, küçük kontrol adımları büyük sorunları önler.
En sık görülen sorunlar şunlar:
Aşağıdaki tablo, İsveç’te IB ile başvurularda adı en çok geçen üniversiteleri ve derece verme yetkisi olan kurumları tek yerde toplar. İsveç’te IB diploması genel yeterlilik olarak kabul edildiği için, bu kurumların programlarının büyük bölümünde IB ile başvuru yapılabilir, ama program bazında ders ve dil şartları değişir.
Başvuru linki programdan programa değiştiği için tabloda University Admissions’ın arama sayfasını kullandım. Kurum adını yazarak ilgili programları filtreleyebilirsin: Search for courses and programmes
İsveç’te IB diploması ile üniversiteye başvurmak mümkün ve oldukça yaygın. Başarıyı belirleyen şey, “IB kabul ediliyor mu?” sorusundan çok, hedef programın ders ve dil şartlarını doğru okumak ve belgeleri zamanında yüklemek.
Şimdi en iyi adım şu: Tablodan hedef okullarını seç, University Admissions’ta programlarını bul, entry requirements kısmını tek tek kontrol et. Ardından başvuru takvimini oluştur, özellikle son tarihleri takvimine yaz. İsveç planın netleştiğinde süreç daha az stresli, daha yönetilebilir oluyor.
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and