IB ESS HL Environmental Ethics: Anthropocentrism, Biocentrism, Ecocentrism
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
IB (International Baccalaureate) diploman var ve “Belarus’ta üniversite olur mu?” diye bakıyorsun. İyi haber şu: Belarus’ta birçok üniversite yabancı lise diploması ile öğrenci alıyor. Zor kısım ise şu: Aramayı Aralık 2025’te yaptığında, üniversitelerin çoğu web sitesinde “IB kabul ediyoruz” gibi net bir cümle görmeyebilirsin. Bu, otomatik olarak “IB ile başvurulamaz” demek değil.
Bu yazı, tam da bu belirsizliği yönetmek için hazırlandı. Şunları netleştiriyoruz: IB’nin Belarus’ta nasıl değerlendirilebildiği, üniversitelerden nasıl yazılı teyit alınacağı, sık istenen evraklar, ve en sonda resmi sayfalara linkli bir tablo.
Belarus’ta üniversite seçmek biraz “anahtar uydurmak” gibi: Kilit benziyor ama anahtarın dişlerini doğru yapman gerekiyor. O dişler de çoğu zaman e-posta ile alınan yazılı teyit, doğru tercüme, doğru onay süreçleri.
Belarus’ta IB diploması, birçok üniversite için genelde “yabancı ortaöğretim diploması” kategorisine girer. Yani okul, belgeni IB olarak tek tek adlandırmasa da, “secondary education certificate / document on education” gibi geniş bir şart koyabilir. Bu yüzden web sitesinde “IB” kelimesini bulamamak, başvuru yapamayacağın anlamına gelmez.
Burada önemli bir ayrım var:
Belarus’ta süreçlerde dil konusu da sık çıkar. Bazı programlar İngilizce sunulur, pek çoğu ise Rusça yürür. Bu da başvuru belgelerinin hangi dilde sunulacağına etki eder. Program İngilizce olsa bile, idari birimler bazen Rusça tercüme talep edebilir. Bu noktada kesin cevap, ilgili üniversitenin uluslararası ofisinden gelir.
Belarus’ta uluslararası öğrenci kabulünde birçok üniversite, tek tek “IB, A Level, AP” gibi belge türlerini listelemek yerine, daha genel bir ifade kullanır: “ortaöğretim diploması” veya “eğitim belgesi.” Yani sayfada IB’nin adı geçmeyebilir, çünkü sistem “belge türü” yerine “eğitim seviyesi” üzerinden konuşur.
Bu yüzden en doğru yöntem şudur: Üniversitenin “International applicants” ya da “Admission for foreign citizens” sayfasını bul, sonra uluslararası ofise kısa bir e-posta at. Bazı üniversiteler başvuru adımlarını oldukça açık anlatır. Örneğin Yanka Kupala State University of Grodno’nun uluslararası kabul sayfasında yabancı adaylar için davet ve belge listesi gibi temel adımlar görülür:
International Students Admission (Grodno State University)
IB ile başvuruda en sık takıldıkları yer “puan” değil, evrakın resmileştirilmesidir. Üniversiteye göre değişir ama genelde şu başlıklar karşına çıkar:
Belge resmileştirme (apostil veya konsolosluk onayı): Bazı okullar, diplomanın ve transkriptin apostilli veya resmi onaylı olmasını isteyebilir. Ülkeye ve belge türüne göre prosedür değişebilir, bu yüzden “ülkene göre hangi onay gerekiyor?” sorusunu üniversiteye sormak mantıklıdır.
Tercüme şartı: Belgeler İngilizce olsa bile Rusça tercüme istenebilir. Bazı okullar İngilizceyi kabul eder, bazıları Rusça tercümeyi şart koşar. Kural basittir: “Program dili” ile “evrak dili” her zaman aynı olmaz.
Not dökümü ve dersler: IB transkriptin yanında, bazen ders içerikleri veya son sınıf not detayları istenebilir. Özellikle mühendislik, tıp, bilişim gibi alanlarda “hangi dersleri aldın?” sorusu daha sık gelir.
Bu detaylar göz korkutmasın. Bir kontrol listesi yapınca iş kolaylaşır.
Belarus üniversitelerinin IB’yi tek tek adlandırmaması, dünyada da sık görülen bir durum. IB’nin küresel tanınırlığı için IB’nin kendi tanıma arama sayfası iyi bir başlangıç noktasıdır:
IB recognition, countries and universities
Belarus’ta yabancı öğrenci başvuru akışı, çoğu üniversitede benzer bir mantıkla ilerler. Kısa ve pratik bir kontrol listesi gibi düşün:
Dil yeterliliği konusu da “tek cevaplı” değil. IELTS/TOEFL bazı İngilizce programlarda istenebilir, bazılarında mülakat veya üniversite içi seviye tespitiyle ilerlenebilir. En güvenlisi: program sayfasında yazana bakmak ve uluslararası ofisten teyit almak.
Örnek olarak BSU’nun başvuru adımlarını ayrı bir kabul sayfasında düzenli biçimde sunduğu bir yapı var:
BSU International, Admission
Üniversiteden üniversiteye değişebilir ama Belarus’ta yabancı öğrencilerden en sık istenenler şunlar:
Bazı üniversiteler “foreign citizens” için belge listesini açık yazar. Örneğin Baranovichi State University, yabancı adaylar için kabul kurallarını ayrı sayfada sunuyor:
BarSU Admission rules for foreign citizens
Süreyi kısaltan şey net sorular. Aşağıdaki mini şablonu kopyalayıp düzenleyebilirsin:
E-postanın sonunda tek cümlelik bir rica ekle: “Yanıtınızı yazılı olarak saklamak istiyorum; başvuru dosyama ekleyeceğim.”
Aralık 2025 itibarıyla genel tablo şu: Belarus’ta üniversitelerin önemli bir kısmı IB’yi sitesinde açıkça etiketlemiyor. Kabul, çoğu zaman “yabancı eğitim belgesi” mantığıyla ve bazen dosya bazında ilerliyor. Bu yüzden “kesin kabul” sözü vermek doğru olmaz, doğru yaklaşım “doğrula, yazılı teyit al” yaklaşımıdır.
Burada iki güçlü kaynak tipi işine yarar:
Belarus’taki yükseköğretim ve üniversite yapısına giriş için devletin resmi sayfası iyi bir başlangıç:
higher education in Belarus (Study in Belarus)
Belarus’ta uluslararası öğrenci trafiği yüksek olan okullarda süreçler daha oturmuş olur. İletişime geçerken şu üç şeyi kontrol et: lisans programları, eğitim dili, uluslararası ofisin yanıt hızı.
Belarusian State University (BSU): Büyük program havuzu, uluslararası kabul adımlarını ayrı bir sayfada topluyor. Başvuru ve davet adımlarını buradan takip edebilirsin:
BSU Admission (International)
Belarusian State University of Informatics and Radioelectronics (BSUIR): Bilişim ve mühendislik odaklı tercih edenler için sık bakılan bir okul. Resmi site:
BSUIR Official Website
Brest State Technical University (BrSTU): Yabancı adaylar için ayrı bir sayfa yapısı sunuyor. Belge ve süreç mantığını görmek için iyi bir örnek:
BrSTU foreign applicants
Bu okulların hiçbiri “IB kesin kabul” diye bağırmıyor olabilir. Ama doğru soruları sorarsan kısa sürede netleşir.
Belarus’ta yabancı öğrenci kabul eden okulları taramak için en pratik başlangıç, devletin resmi tanıtım sayfasıdır:
Study in Belarus (belarus.by)
İzlenecek yol basit: Bu listeyi başlangıç kabul et, sonra her okulun sitesinde “Admission”, “International students” veya “Foreign applicants” bölümünü bul. IB özelinde ise en sonda yine e-posta teyidine dön.
Belarus’ta üniversiteler IB’yi çoğunlukla açıkça yazmadığı için tabloyu iki mantıkla okuyacaksın:
Aşağıdaki tablo, bu yazı içinde resmi sayfası bağlantılanabilen üniversiteleri ve resmi kaynakları içerir. Daha geniş tarama için resmi başlangıç noktası da tabloda yer alır.
| Üniversite adı | Şehir | Resmi web sitesi | IB kabul durumu | Uluslararası öğrenci sayfası linki | Notlar |
|---|---|---|---|---|---|
| Belarusian State University (BSU) | Minsk | https://bsu.by/en/ | Teyit gerekli | https://ums.bsu.by/en/for-applicants/admission-en | Kabul metinleri “foreign secondary education” mantığıyla ilerleyebilir, e-posta teyidi alın. |
| Belarusian State University of Informatics and Radioelectronics (BSUIR) | Minsk | https://www.bsuir.by/en | Teyit gerekli | https://www.bsuir.by/en | Resmi sitede uluslararası başvuru yönlendirmesi bulunur, IB’yi yazılı teyit edin. |
| Yanka Kupala State University of Grodno | Grodno | https://en.grsu.by/en/ | Teyit gerekli | https://en.grsu.by/en/international-students-admission-new.html | Davet ve belge listesi mantığı açık, IB için yine yazılı onay isteyin. |
| Brest State Technical University (BrSTU) | Brest | https://www.bstu.by/ | Teyit gerekli | https://www.bstu.by/en/foreign-applicants | Yabancı aday sayfası net, tercüme ve onay formatını sorun. |
| Baranovichi State University (BarSU) | Baranovichi | https://barsu.by/en/ | Teyit gerekli | https://barsu.by/en/entrant/InternationalEntrant.php | Yabancılar için kabul kuralları sayfası var, IB için minimum şartları yazılı alın. |
| Belarusian State Technological University (BELSTU) | Minsk | https://belstu.by/en/ | Teyit gerekli | https://international.belstu.by/?page_id=447&lang=en | Uluslararası sayfa üzerinden belge ve süreç teyidi yapın. |
| Resmi üniversite listesi başlangıç kaynağı | Minsk (ülke geneli) | https://www.belarus.by/en/about-belarus/education/studyinbelarus | Liste kaynağı | https://www.belarus.by/en/about-belarus/education/studyinbelarus | Üniversiteleri buradan seçip her okuldan IB için yazılı teyit alın. |
Belarus’ta “IB kabul eden üniversiteler” aramasında en kritik nokta, sitede IB kelimesini bulmak değil, üniversiteden yazılı teyit almaktır. Kapanış için üç net adım yeter: hedef programını seç, IB Diploma ve transkriptini onay ve tercüme ihtimalini düşünerek hazırla, uluslararası ofise e-posta atıp IB kabulünü yazılı doğrula. Tablodan bir kısa liste çıkar, sonra her okulun şartlarını başvuru yapacağın tarihe yakın tekrar kontrol et. IB ile doğru adımları attığında, belirsizlik yerini net bir planı olan başvuru dosyasına bırakır.
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and