IB ESS HL Environmental Ethics: Anthropocentrism, Biocentrism, Ecocentrism
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
IB öğrencisisin ve aklındaki soru çok net: Arnavutluk’ta IB kabul eden üniversiteler hangileri, bunu nasıl doğrularım, başvuru için ne gerekir?
Aralık 2025 itibarıyla en kritik nokta şu: Arnavutluk’taki üniversitelerin çoğu IB için “açıkça yayınlanmış” bir kabul politikası paylaşmıyor. Bu, “kesinlikle kabul etmiyorlar” demek değil. Sadece kamuya açık, net bir IB maddesi bulmak her zaman kolay olmuyor.
Bu yüzden en güvenilir yöntem, önce IB’nin resmi tanıma kaynaklarını kontrol etmek, sonra da hedef üniversitenin kendi kabul sayfasından ve e-posta yanıtından yazılı teyit almak. Yazının sonunda, en çok başvurulan kurumları linkli bir tabloda toparladım.
IB Diploma Programme, dünyada pek çok ülkede lise bitirme yeterliliği olarak tanınan bir program. IB’nin ne olduğuna, kapsamına ve diploma yapısına hızlıca bakmak istersen IB Diploma Programme (DP) sayfası iyi bir başlangıç.
Arnavutluk tarafında ise tablo daha “idari” ilerliyor: Üniversiteler genelde başvuruyu bir lise diploması üzerinden değerlendiriyor; uluslararası bir diploma sunduğunda, bunu lise mezuniyeti olarak nasıl kabul edeceklerini kendi kurallarıyla yorumlayabiliyorlar. Bazı bölümler ek şart da isteyebiliyor (belirli dersler, seviye şartı, giriş sınavı, denklik gibi).
Burada önemli bir ayrım var:
Kısacası, IB diplomasıyla Arnavutluk’ta başvuru ihtimali var, ama “tek satırla kesin” bilgi beklemek yerine, hedef okul ve bölüm üzerinden doğrulama yapmak gerekiyor.
IB’nin en güvenilir kaynaklarından biri, üniversitelerin IB’yi tanıma bilgisini gösteren resmi sayfalardır. Önce IB’nin “IB öğrencilerini kabul eden ülkeler ve üniversiteler” arama sayfasına bak.
Sonra doğrudan veritabanı arayüzünden kontrol et: IB Recognition
Basit bir kontrol listesi:
Ek bağlam için, IB’nin ülke sayfası da fikir verir: The IB by country (Albania dahil)
Kabul ofisine atacağın e-posta, bazen bütün süreci hızlandırır. Kısa, net, cevaplanması kolay sorular sorarsan dönüş alma şansın artar. Şu 5 soruyu kopyalayıp uyarlayabilirsin:
Gelen yanıtı kaybetme. Yazılı teyit, başvuru sırasında hayat kurtarır.
Bu bölümün amacı “kesin konuşmak” değil, doğru okuma yöntemiyle kısa listeyi anlamanı sağlamak.
Arnavutluk’ta üniversiteler kabaca üç grupta düşünülür:
IB tarafında en kritik gerçek şu: Aynı üniversitenin farklı fakülteleri farklı yaklaşabilir. Bir bölüm IB’yi doğrudan lise mezuniyeti gibi kabul ederken, başka bir bölüm ek şart isteyebilir.
Türkiye’den ve çevre ülkelerden Arnavutluk için en çok aranan isimler genelde bu üçlü oluyor. Her biri için beklentiyi doğru kurmak önemli:
University of Tirana (devlet)
Başkentte olduğu için çok ilgi görüyor. Devlet üniversitesi olduğu için süreç, bölüm koşulları ve resmi belge akışı daha belirleyici olabiliyor. IB kabulünü, bölüm sayfası ve yazılı e-posta yanıtıyla doğrulamak en güvenlisi.
Epoka University (özel)
Özel üniversite olduğu için uluslararası öğrenci süreçleri daha düzenli ilerleyebiliyor. Yine de IB için “minimum puan” ya da ders şartı var mı, mutlaka sorulmalı.
European University of Tirana (özel)
Başvuru sürecine dair temel çerçeveyi görmek için UET International Application FAQs sayfası iyi bir başlangıç. IB özelinde, bölüm bazlı yazılı teyit alman hala şart.
Bu üç kurumun adını sık duyarsın; ama tek başına isim yetmez. “IB kabul ediyor mu?” sorusunu, hedef bölümle birlikte sormalısın.
“Başkent dışına çıkarsam şansım düşer mi?” sorusu çok yaygın. Gerçekte, bölgesel üniversitelerde de IB ile başvuru mantığı çalışabilir; çünkü konu çoğu zaman “lise mezuniyetinin tanınması” ve “program koşullarına uyum” etrafında şekillenir.
Örneğin Vlora’da yer alan Üniversiteti “Ismail Qemali” Vlorë gibi kurumlarda, bölüm bazında şu konular belirleyici olur:
tıp ve sağlık programları, mühendislik, ekonomi, eğitim dili, ek sınav ve evrak doğrulama adımları.
Kısacası şehir değil, bölüm şartları ve idari süreçler asıl belirleyici faktör.
IB’yle başvuruda en çok zaman kaybettiren şey, belgeleri son ana bırakmak. IB sonuçları, çeviri, noter, apostil gibi adımlar (okulun talebine göre) süre uzatabilir.
Pratik bir plan:
Şu belgeler en sık istenir; her birinin “nedenini” bilmek hazırlığı kolaylaştırır:
Arnavutluk’ta bazı programlar İngilizce, bazıları Arnavutça yürür. Dil konusu “IB okudum, zaten İngilizcem var” düz mantıkla ilerlemeyebilir; çünkü üniversite çoğu zaman belge ister.
Genel olarak:
En doğru bilgi, her zaman bölümün kendi kabul sayfasında yazar; bulamazsan e-posta ile sor.
Arnavutluk’ta üniversite seçimi, “tek iyi okul” aramak gibi değil. Daha çok, kendine uygun kombinasyonu bulmak gibi: bölüm, dil, bütçe.
Minimum IB puanı varsa, bunu okul belirler; tek bir ülke standardı gibi düşünme. Bazı bölümler puandan çok ders uygunluğuna bakabilir (örneğin sayısal bölüm için Matematik seviyesi).
Puanın düşükse yine de seçenek olabilir:
Kesin konuşma yerine, hedef bölüm için net soruları yazılı yanıtla bağlamak daha güvenli.
Kısa bir karşılaştırma:
Basit 3 adımlık karar formülü:
Bu üçü netleşince, geriye sadece doğrulama kalır.
IB ile Arnavutluk’ta üniversite başvurusu çoğu durumda mümkün olabilir; ama Aralık 2025 itibarıyla kamuya açık kaynaklarda “IB kabul ediyoruz” cümlesini her kurum için net görmek zor. Bu yüzden en sağlam yol, doğrulama yaparak ilerlemek.
Hemen uygulayabileceğin sırayla:
Aşağıdaki tablo, IB öğrencilerinin en sık baktığı kurumları ve hızlı doğrulama linklerini bir araya getiriyor.
Not: Bu tabloda “IB kabulü” sütunu, Aralık 2025 itibarıyla kamuya açık net bir IB politikasının görünürlüğüne göre yazıldı. Kesin karar için, her zaman bölüm bazında yazılı teyit alın. Arnavutluk’taki kurumların daha geniş listesi için List of universities in Albania sayfasını referans alıp tek tek resmi sitelerinden kontrol edebilirsin.
| Üniversite adı | Şehir | Tür | Web sitesi | Kabul sayfası linki (varsa) | IB notu (Aralık 2025) |
|---|---|---|---|---|---|
| University of Tirana | Tiran | Devlet | https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Tirana | https://www.ibo.org/university-admission/find-countries-and-universities-that-recognize-the-ib/ | IB için kamuya açık net politika görülmeyebilir, bölüm bazında yazılı teyit önerilir |
| Epoka University | Tiran | Özel | https://en.wikipedia.org/wiki/Epoka_University | https://recognition.ibo.org/en-US/ | Veritabanında görünmeme ihtimali var, e-posta ile netleştir |
| European University of Tirana | Tiran | Özel | https://international.uet.edu.al/application-faqs/ | https://international.uet.edu.al/application-faqs/ | Başvuru çerçevesi var, IB puanı ve ders şartı için yazılı teyit al |
| Western Balkans University | Tiran | Özel | https://wbu.edu.al/en/international-admissions | https://wbu.edu.al/en/international-admissions | Uluslararası kabul sayfası açık, IB belgeleri ve dil şartı sorulmalı |
| International UNYT (University of New York Tirana) | Tiran | Özel | https://int.unyt.edu.al/ | https://int.unyt.edu.al/requirements-for-international-students-ug/ | Gereklilikler sayfası var, IB’nin lise mezuniyeti sayılıp sayılmadığını teyit et |
| University College of Business | Tiran | Özel | https://ucb.edu.al/ | https://ucb.edu.al/ | Uluslararası ofis ve kabul akışı görülebilir, IB şartları programdan programa değişebilir |
| Ismail Qemali University of Vlora | Vlorë | Devlet | https://en.wikipedia.org/wiki/Ismail_Qemali_University_of_Vlora | https://www.ibo.org/about-the-ib/the-ib-by-country-and-territory/ | Bölgesel devlet üniversitelerinde de başvuru mümkün olabilir, bölüm şartlarını kontrol et |
| World Academy of Tirana (üniversite değil, IB okulu) | Tiran | Lise | https://wat.al/ | https://wat.al/ | Arnavutluk’ta IB okulu örneği, üniversite başvurusu için yönlendirme alabilirsin |
Bir ormanın kesilmesine “evet” ya da “hayır” demek kolay görünebilir, ama IB Environmental Systems and Societies (ESS) içinde önemli olan kararın kendisi değil, neden o
Bir nehri kirleten fabrikanın bacası sadece duman mı çıkarır, yoksa görünmeyen bir fatura da mı üretir? IB ESS’de environmental economics, tam olarak bu görünmeyen faturayı
Bir nehre atılan atık, bir gecede balıkları öldürebilir, ama o atığın durması çoğu zaman aylar, hatta yıllar alır. Çünkü çevre sorunları sadece “bilim” sorusu değil,
Şehirde yürürken burnuna egzoz kokusu geliyor, ufuk çizgisi gri bir perdeyle kapanıyor, bazen de gözlerin yanıyor; bunların hepsi urban air pollution dediğimiz konunun günlük hayattaki
Şehir dediğimiz yer, sadece binalar ve yollardan ibaret değil, büyük bir canlı organizma gibi sürekli besleniyor, büyüyor, ısınıyor, kirleniyor, bazen de kendini onarmaya çalışıyor. IB
IB ESS Topic 8.1 Human populations, insan nüfusunun nasıl değiştiğini, bu değişimin nedenlerini ve çevre üzerindeki etkilerini net bir sistem mantığıyla açıklar. Nüfusu bir “depo”
Bir gün marketten eve dönüyorsun, mutfak tezgahına koyduğun paketli ürünlerin çoğu, aslında üründen çok ambalaj gibi görünüyor. Üstüne bir de dolabın arkasında unutulan yoğurt, birkaç
Evde ışığı açtığında, kışın kombiyi çalıştırdığında ya da otobüse bindiğinde aslında aynı soruyla karşılaşıyorsun, bu enerjiyi hangi kaynaktan üretiyoruz ve bunun bedelini kim ödüyor? IB
Bir musluğu açtığında akan su, markette aldığın ekmek, kışın ısınmak için yaktığın yakıt, hatta telefonunun içindeki metal parçalar; hepsi natural resources (doğal kaynaklar) denen büyük
Gökyüzüne baktığında tek bir “hava” var gibi görünür, ama aslında atmosfer kat kat bir yapı gibidir ve her katın görevi farklıdır. IB Environmental Systems and